lolipop01

HİPOKRAT ANDI


Tıpta yemin denilince ilk akla gelen "Hipokrat Andı" dır. Hipokrat (M.Ö 460 – 377), yaklaşık 2500 yıl önce tıbbın özellik arz eden bir san’at olduğu fikrini benimseyerek, bu san’atı yapacak olanları belli bir yemin etrafında birleştirmek ve san’atın kutsallığını ifade edebilmek amacı ile böyle bir metni gelecek kuşak hekimlere miras bırakmıştır.

Hipokrat andını daha iyi anlayabilmek için Hipokrat’ın hayat öyküsünü bilmekte fayda var.

Hipokrat Kimdir?

Günümüzde tıbbın babası olarak kabul edilen Hipokrat (Hippocrates) İsa'dan önce 460 yılında bugün Yunanistan'a bağlı olan Kos adasında doğmuştur.

Kendisi hekim Heraklides'in oğludur. Yaşadığı dönem san’atçı ve entellektüellerin ilk kez gerçeği aradıkları zamanlar olan Yunan döneminin altın çağıdır.

Yaşadığı dönemdeki inanışın aksine hastalıkların olağanüstü güçlerden ve tanrıların gazabından kaynaklandığına inanmamış, her hastalığının fiziksel ve gerçekçi bir açıklaması olduğunu düşünmüştür. Çalışmalarını gözlemler üzerine oturtmuş, tıbbı bilim ve san’at haline getirmiştir.

Kendisi zatürree ve çocuklardaki epilepsi (sara) hastalığının belirtilerini ilk tanımlayan hekimdir. Yine düşünce ve duyguların kalpten değil, beyinden kaynaklandığı fikrini ortaya atan ilk kişidir.

San’atını icra etmek üzere tüm Yunanistan’ı dolaşmış, Kos adasında bir tıp okulu kurup düşüncelerini öğretmiştir. Öğretisi genelde etik (ahlaki değerler) ağırlıklıdır. Bu etik boyut, Hipokrat andında da açıkça görülmektedir.

Bilimsel tıbbın kurucusu olan büyük hekim İsa'dan önce 377 yılında ölmüştür. Yetmişi bulan çalışmaları daha sonra kitap haline getirilmiş ve 18.yüzyıla kadar tıpta klasik kitap olarak 20 asırdan uzun bir süre kullanılmıştır.

2400 yıldan beri mesleğe adım atan tüm hekimlerin değişik şekillerini okuduğu Hipokrat Yemini; sanılanın aksine Hipokrat’ın bizzat kendisi tarafından değil, büyük olasılıkla oğlu veya öğrencilerinden biri tarafından İsa'dan önce 5. yüzyılda yazıya dökülmüştür.

Hippokrat yemini tıbbi etik ile ilgili bilinen en eski metinidir ve prensipleri değişikliğe uğramış olsa bile zaman, yer, sosyal düzen ve dinlerden bağımsızdır.

Hipokrat'ın ilk kuralı; hekimin gerek düşünceleri gerekse seçtiği tedavi ile "hastaya zarar vermemesi" dir. Hipokrat yemini hekimlik san’atının önemli sembollerinden birisidir.

Hippokrat andı herhangi bir bağlayıcılığı ve yasal yaptırımı olmamasına rağmen metin hekimlik tarihi ve yasaları açısından önem taşımaktadır.
"Hastalık yoktur, hasta vardır"
Tıp eğitimimiz süresince kazandığımız en önemli nosyonlardan birisi de "hastalığı değil, ama hastayı tedavi etmeye" çalışmaktır. Çünkü bir hastalık pek çok kişide ayrı şekillerde belirtilerle kendini gösterebilir ve biz hekim olarak o hasta için en uygun tedavi seçeneğini seçmek durumundayız. Yine, bir kişi için o hastalığı tedavi etmek için bir yöntem kullanılırken diğer bir kişi aynı hastalıktan muzdarip olsa bile çok daha farklı bir yönteme cevap verebilir veya ilk hastadaki yöntem ikinci hasta için uygun olmayabilir.

Daha iyi anlaşılabilmesi için bir örnek vereyim. Basit bir idrar yolu enfeksiyonuna sahip (idrarında aynı mikrobu taşıyıp, aynı şikayetlerle hekime gelen) üç ayrı hastaya karşı aynı hekimin üç ayrı yaklaşımını ele alalım:
İlk hasta örneğin gebe ise ancak belli grup antibiotikler ancak reçete edilebilir veya kişi gebeliğin ilk aylarında ve hastalığı pek fazla sıkıntı yaratmıyorsa bebeğin sağlık durumu da düşünülerek yalnızca bol su içmesi önerilebilir.

İkinci hasta örneğin yaşlı veya ilaç alerjisi olan birisi ise yine belli grup antibiyotikler ile tedavi yoluna gidilebilir. Bir takım antibiotikler bu kişide bir takım allerjik rahatsızlıklar yaratabilir. Yine, kullanılan ilaçların hastanın karaciğer, mide veya böbreğinde problemi varsa uygun şekilde düzenlenmesi önemlidir.

Üçüncü hasta şikayetlerinin çok hızlı geliştiğini ve yüksek ateş ve ileri derede halsizliğinin olduğunu ifade ediyor ve bu şikayetler muayene ve laboratuvar bulguları ile de destekleniyorsa hastaneye yatırılarak ilaç ve serum tedavileri başlanabilir.
İşte aynı şikayetlere sahip üç ayrı hastaya üç ayrı yaklaşımın getirdiği tedavi yöntemleri.. Görüldüğü üzere bizde "hastalık yoktur, hasta vardır"...
HEKİMLİK ANDI NEDİR?

Ülkemizde tıp fakültesini bitirirken mezun olan doktorlara ettirilen yemin ise Hipokrat andının biraz değiştirilmiş ve günümüze uyarlanmış şeklidir.