Fiji'nin Gökkuşağı Resifleri... - Baktabul.CoM, Msn messenger ifadeleri, Avatar, gif, smiley, Resimli Siirler, izle, indir, Komik Resimler, programlar, Resimleri, Haberler

**ALFONZO** · 06-07-2007, 12:40

Yazı: Les Kaufman
Fotoğraflar: Tim Laman

Fiji sularındaki irili ufaklı 330'u aşkın ada, biyolojik çeşitlilik açısından yaşamsal önem taşıyan 10.000 kilometre karelik bir resif alanı barındırıyor. Ve bu resifler, Dünya'daki mercan yaşam alanlarının ürkütücü bir şekilde daralmasının ardındaki gerçekleri araştıran uzmanlar için doğal bir laboratuvar görevi üstleniyor.Fiji resifleri, önce yıkıma uğruyor ve ardından yeniden toparlanıyor. Ve bu özelliğiyle, Dünya'daki mercan yaşam alanlarının ürkütücü bir şekilde daralmasının ardındaki gerçekleri araştıran uzmanlara ideal bir ortam sunuyor. Kasırga, hastalık ve volkanik patlamalar gibi afetlerden zarar gören mercanlar, canlanma eğilimi gösteriyor. Ancak, atmosferdeki karbon dioksit oranının insan faktörü yüzünden artması ve buna bağlı olarak deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, kendilerini yenileme becerilerine zarar verebilir.

Deniz suyu ısındığında, mercanlar, besin ve renk kaynağı olan simbiyotik algleri dışlayarak “ağarıyor”. Bazı araştırmacıların kuramlarına göre ağarma, mercanların, mevcut algleri ısıya daha dayanıklı olanlarla değiş tokuş etmelerini olanaklı kılıyor ve böylece değişen sıcaklığa uyum sağlamalarına yardımcı oluyor. Ancak, küresel sıcaklıklar yükseldikçe, mercanlar da ısıya karşı gösterdikleri direncin üst sınırına yaklaşıyor. Fiji'deki mercanlar yaklaşık 30°C'ye kadar olan sularda yaşamlarını sürdürebiliyor. Bu sıcaklığın üstünde yaşamalarını ummaksa, bir anlamda, onlardan kapasitelerini aşan bir direnç beklemek anlamına geliyor.Fiji resifleri, 2000 ve 2002 yıllarında yaşanan iki önemli sıcak su darbesi sonrasında büyük ölçüde ağardı. Uzun yıllardır mercan resifleriyle ilgilenen bir sualtı biyoloğu olarak, sıcak dalgalarının ardından resiflerin durumunu görmek üzere Fiji'ye yapılan bir araştırma gezisine katıldım.

Çat Orada. . .
Sağlıklı bir Fiji resifinin üzerinde bulut kümeleri gibi dolaşan ve akıntıların taşıdığı planktonları yiyen turuncu renkli küçük basslet'lar, bir tehlike belirdiğinde (bkz. bir sonraki fotoğraf), diğer canlılarla birlikte ok gibi fırlayarak resifteki mercanların korunaklı sığınağına girer ve sular anında berraklaşır. Sakince beslenme ve çılgınca kaçışma fasıllarının birbirini izlemesi, resife, çarpan bir yürek görüntüsü verir.

. . .Çat Burada
Açlıktan çığlıklar atan bir çift mavi yüzgeçli akya peş peşe yukarıdan av alanına doğru atılır atılmaz, onlarca turuncu basslet bu resif mercanına saklanarak gözden kayboldu. Saniyelerle ölçülecek bir aralıkla iki fotoğrafı çeken Tim Laman'a göre, "bu ardışık çekimler resifin küçük balıklar için bir sığınak olarak taşıdığı önemi yansıtıyor."

Fiji'nin Benzersiz Paleti
Adının çağrıştırdığından çok daha parlak olan bir soytarı balığı, kendisine ev sahipliği yapan anemonun dokunaçları arasında dolaşıyor. Bilimsel adı Amphiprion melanopus olan bu balık sadece Fiji'de böylesine alevimsi turuncu renk taşır; Pasifik bölgesinin başka yerlerinde aynı tür simsiyah gövdesi ve karın yüzgeçleriyle oldukça farklı görünür. Uzmanlar Fiji balık türlerinden bazılarının bu kadar ayrı renklere bürünmeyi getiren bir evrimi nasıl ve niçin geçirdiğini öğrenmeye çalışıyor.

Gece Avcısı
Beklenmedik bir flaşa yakalanan bodur ıstakozun bu garip akrabası (chirostylus cinsi) geceleyin yumuşak bir mercanın kolları arasında yem arıyor. Çok sayıda resif yaratığı gibi, o da gündüzleri yırtıcılardan saklanır ve yalnız geceleri ortaya çıkar. Ve olası yırtıcıların görüş alanının hemen dışında pusuya yattığından habersiz gece dalgıçlarına görsel bir şölen sunar.

Dönüşümlü Anne Babalık
Bir soytarı balığı ev sahibi anemonun koruyucu şemsiyesi altındaki bir kayaya bıraktığı yumurtalarını kolluyor ve havalandırıyor. (Bir yandan da anemonun zehirli iğnelerine direncini korumasını sağlayan bir dokunacı kemiriyor.) Soytarı balıkları yavrulamanın gereklerine uygun olarak cinsiyet değiştirir. Aynı anemonda bazen yarım düzine kadar soytarı balığı konaklar; ama içlerinde en iri erkekle çiftleşecek olan tek bir dişi bulunur. Bu dişi öldüğünde, erkek eşi cinsiyet değiştirir ve hiyerarşinin bir sonraki sırasında bulunan erkekle çiftleşir. Her anemonun doğurgan bir çifti barındırmasını sağlayan bu sistem yeni bir balık kuşağını güvence altına alır. Öncü çift ayda iki kez yüzlerce yumurta bırakır. Yumurtaların çatlamasına kadar süren birkaç günlük gözeticiliğin ardından, yavrular kendi başlarının çaresine bakmak üzere denize salınır.

Bunu Biliyor muydunuz?
Son yıllarda Fiji hükümeti, çevre korumacılar, özel şirketler ve Yaban Hayatı Koruma Derneği ile Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) gibi sivil toplum kuruluşları Fiji'nin sularında tehlike altındaki yaşam alanlarını korumaya yönelik yeni ortaklıklara öncülük ediyor.Vatu-i-Ra Kanalı çevresinde öngörülen Dünya Mirası Deniz Alanı bu tür bir işbirliği girişimine örnek oluşturuyor. Bu öneri Vanua Levu ve Viti Levu arasında yaklaşık 6500 kilometre karelik bir alana yayılan resiflerin, sulara gömülü platoların ve küçük adaların koruma altına alınmasını kapsıyor. Yörenin olağanüstü balık çeşitliliği ve mercanların ağarmaya dirençli yapısı, paha biçilmez bir deniz yaban doğası oluşturuyor. Dünya Mirası planı yaşam bulması halinde adalarda halen süren koruma çabalarına, yeni bir yönetim ve yaptırım katmanı ekleyecek. Bu katmanın bir parçası da “yerel yönetime bağlı deniz alanı” (LMMA) denilen yaratıcı bir girişim.

WWF'nin Güney Pasifik Programı'nca kısmen desteklenen Fiji LMMA'sı iki ana düşünceye dayanıyor. Temel ilkelerden biri okyanus yakınında yaşayan ve çalışan insanların koruma çalışmalarının planlanmasında ve yönetilmesinde rol oynaması. Diğeri ise ekosistemin daha sağlıklı hale getirilmesiyle birlikte yöre sakinlerinin yaşam kalitesinin de yükseltilmesi. LMMA katılımcıları çoğunlukla devlet kuruluşlarıyla işbirliği yapıyor ve modern koruma yöntemlerini uyguluyor; ancak daha geleneksel kültürel bilgi ve göreneklerden de yararlanıyor. Örneğin, Fiji sakinleri yüzyıllardan beri deniz tarağı toplarken, zamana ve mekâna göre değişkenlik gösteren geleneksel yasaklara uyuyor. 1990'larda kaynakların hızla azalması, geçimleri deniz tarağına dayanan köylüler için bir felakete yol açtı. LMMA eylemcileri üreme alanlarını ve köklü yerel görenekleri esas alarak “ava kapalı kuşaklar” belirlemeye çalıştılar. Günümüzde bu çabalara katılan beldelerin birçoğu, toplanan tarakların sayısındaki ve büyüklüğündeki artışa göre yapılan bir ölçüme göre, çevrelerindeki suların daha sağlıklı bir yapıya kavuştuğunu bildiriyor. Ve de LMMA hedeflerine uygun olarak, daha iyi hasat Fijililerin ekonomik durumunun da düzelmesini getiriyor.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç

Okuduğunuz Konuya Benzer Konular
Konu	Konuyu Açan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
gökkuşağı resimleri	fice-bayb	Doğadan manzaralar	0	08-27-2008 17:01
gökkuşağı resimleri	ayca.	Doğadan manzaralar	7	03-22-2008 12:37
Gökkuşağı (Rainbow) - Gökkuşağı Gifleri - Gökkuşağı Glitterler	CaNDy'S	MSN İfadeler (Emoticons)	0	12-08-2007 01:05
Gökkuşağı..	deliqanli	Doğadan manzaralar	5	05-19-2007 17:49
Gökkuşağı	CaNDy'S	Hikayeler & Öyküler/Masallar	0	01-16-2007 06:31