Güvercinlerde Görülen iç ve Diş Parazitler - Baktabul.CoM, Msn messenger ifadeleri, Avatar, gif, smiley, Resimli Siirler, izle, indir, Komik Resimler, programlar, Resimleri, Haberler

**Ebru** · 04-28-2008, 18:30

GÜVERCİNLERDE GÖRÜLEN DIŞ PARAZİTLER

Güvercinlerde rastlanan parazitleri kabaca iç parazitler ve dış parazitler olmak üzere iki ana grupta ele alabiliriz. İç parazitler, daha çok kuşların bağırsaklarında bulunan bazen de akciğerlerine yerleşen parazitsel canlılardan meydana gelmektedir. Bu araştırmanın konusunu oluşturan dış parazitler ise, güvercinin vücudunun tamamen dışında , tüyleri, telekleri arasında yaşayan canlıları konu almaktadır. Güvercinler üzerinde en çok rastlanan dış parazitlerin başında bit, atsineği, pire ve kene gelmektedir.

1 ) BİT
Bit adı altında sınıflanan 3500’e yakın böcek türü bulunmaktadır. Hayvan bitleri sınıflamada Phthiraptera takımı içinde ele alınmaktadır. Ortak özellikleri asalak bir yaşam sürdürmek olan bu canlılar, üzerinde bulundukları canlıya hayli zarar verebilmekte ve çeşitli hastalıklara ortam hazırlamaktadırlar.
Uzunlukları genellikle 1 - 2 mm arasında değişen yassı vücutlu, kanatsız, genellikle kirli beyaz, sarı, kahverengi ve siyah tonlarında olabilen bu canlıların vücutları, baş göğüs ve karın olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmektedir.
Gözler, duyargalar ve ağız baş bölümünde yer alır. Gözler bu canlılarda bir hayli körelmiş durumdadır. Sadece karanlık ve aydınlığı ayırt edebilecek bir yapısı vardır. Göğüs bölümü küçüktür. Göğüs bölümünde bulunan ayaklar üç çifttir ve vücudun iki tarafında bulunurlar. Ayakların sonları tırnak veya çengelle sonlanır. Bu kısımlar asalağın üzerinde yaşadığı canlıya sıkıca yapışmasına yarar. Yassı ve saydam bir görünüme sahip olan karın bölümü, 8 ya da 10 halkadan oluşmaktadır. Bütün vücut genellikle sert bir kitin tabakası ile kaplıdır. Bu tabaka sayesinde kuşların gaga darbelerinden fazla etkilenmezler.
Bitler, ağız yapılarına göre iki büyük alt takıma ayrılarak incelenirler. Bunların ilki. Mallophaga adı verilen “Isırıcı Bitler”dir. Kuşlarda görülen bit türleri, bu takımın alt bireylerinden meydana gelmektedir. Bu tür bitler, telek, tüy ve derinin yumuşak kısımları ile bazen de kan ve doku sıvıları ile beslenirler. İkinci grup bitler, Anoplura adı verilen “Emici Bitler”dir. Bu tür sadece memeli hayvanlarda ve insanda asalak olarak bulunur. Bu tür bitler yalnız kan emerek yaşarlar.

GÜVERCİN BİTİ
Mallophaga adı verilen ısırıcı bitler takımının Menoponidae ve Philopteridae familyasına bağlı bazı bit türleri güvercinlerde de asalak olarak bulunurlar. Güvercinler üzerinde bulunan tüm bit çeşitlerini ben bu yazı kapsamında kabaca “güvercin biti” olarak adlandıracağım.
Burada önemle belirtmek istediğim bir nokta, güvercinler üzerinde bulunan bit türlerinin hiç birinin insana bulaşmayacağıdır. 3500 kadar çeşidi bulunan bit, üzerinde yaşadığı canlıya göre özelleşmiş bir yapı gösterir. Hatta aynı canlı üzerinde canlının farklı bölgelerine özelleşmiş bit türleri de bulunmaktadır. Dolayısıyla güvercin üzerinde yaşayan bir bit çeşidini insanın üzerine taşırsanız bu bit insanın üzerinde yaşayamaz ve ölür. Çünkü güvercin bitlerinin tümü tüy ve telek yiyebilecek bir çene yapısına sahiptirler. İnsanda görülen bit türleri sadece kan emerek yaşayabilen Anoplura takımına ait alt türlerdir.
Kuşların çoğunda vücudun değişik bölgelerinde yaşamaya uyum sağlamış en az 4 ya da 5 tür bit aynı anda asalak olarak yaşamını sürdürebilir. Güvercinler üzerinde yaşadığı saptanmış bit türleri şunlardır.

GÜVERCİNLERDE GÖRÜLEN BİT TÜRLERİ
1 ) Menopon gallinae : Menoponidae ailesindendir. Antenleri 4 parçalı ve uzundur. Gövde iki parçalı bir görünümdedir. Ayak uçlarında bir çift tırnak taşır. Tavuk biti ya da kırmızı bit adı ile bilinen bu bit türü, daha çok tavukların üzerinde bulunmaktadır. Sarımsı bir rengi vardır. Üzerinde kırmızı benekler bulunduğu için “kırmızı bit” adı ile de anılır. Bu bit türü tavukların yanı sıra nadiren güvercinler ve kanaryalar üzerinde de görülmektedir. Tüy ve telek yiyerek yaşar.

2 ) Goniocetes piageti : Philopteridae ailesindendir. Antenleri 5 parçalıdır. Ayak uçlarında bir çift tırnak taşırlar. Tüy ve telek yiyerek yaşarlar. Evcil ve yabani kuşlarla birlikte yoğun olarak güvercinlerde de bulunurlar. Rengi sarı, kahverengi tonlarındadır.

3 ) Goniocetes compar : Philopteridae ailesindendir. Antenleri 5 parçalıdır. Ayak uçlarında bir çift tırnak taşırlar. Tüy ve telek yiyerek yaşarlar. Evcil ve yabani kuşlarla birlikte yoğun olarak güvercinlerde de bulunurlar. Rengi sarı, kahverengi tonlarındadır.

4 ) Columbicola columbae : Philopteridae ailesindendir. Antenleri 5 parçalıdır. Ayak uçlarında bir çift tırnak taşırlar. Tüy ve telek yiyerek yaşarlar. Evcil ve yabani kuşlarla birlikte yoğun olarak güvercinlerde de bulunurlar. Rengi sarı, kahverengi tonlarındadır. Diğer güvercin bitlerine göre daha uzunumsu bir yapısı vardır.

Güvercinlerde görülen bu bit türleri daha çok mevsimlik bir şekilde ortaya çıkarlar. Kış aylarında güvercinler üzerinde nadiren bite rastlanır. Ancak havaların ısınması ile birlikte aniden bütün kuşlarımıza yayıldıklarını görüp şaşırabiliriz. Güvercin bitlerinin üremesi için yaz mevsimi ideal koşulları sağlar. Tüy değişim dönemleri ise bitlenmenin en yaygın dönemlerini oluşturur. Bu dönemler bit açısından bol besin vardır. Uzun süre üzerinde bit barındırmış güvercinlerin özellikle kuyruk ve kanat teleklerinde bitlerin yemesi sonucu oluşmuş delikler ve belirgin zedelenmeler gözlenebilir.
Bit üzerinde yaşadığı güvercini hemen hemen hiç değiştirmez. Hatta güvercinin bir nedenle ölmesi halinde üzerinde yaşayan bitlerde sonradan ölürler. Ancak güvercinler arası kavgalar, çiftleşme, ortak beslenme ve sürtünme gibi yakın temas durumlarında bit diğer kuşa geçebilir. Aslında salmamızda bir kuş bitlendiyse ve biz onu hemen tespit edip ayırarak tedavi yoluna gitmemişsek büyük bir ihtimalle bit, salmamızdaki tüm kuşlara kısa zamanda yayılacaktır.

ÜREMESİ
Kuşlarda görülen bit çeşitlerinin hepsi, yumurtadan erişkin hale gelinceye kadar olan tüm yaşam evrelerini asalak olarak yaşadığı kuşun üzerinde geçirir. Erkek bite göre biraz daha büyük olan dişi bit, sirke adı verilen yumurtalarını tek tek yada topaklar halinde üzerinde yaşadığı kuşun tüyleri üzerine yapıştırır. Oval yapıda olan yumurtaların bırakılma yerleri türlere göre farklı olabilir. Bırakılan yumurta sayısı oldukça fazladır. Tek bir dişi bit bir seferde 20 kadar yumurta bırakır. Yumurtaların döllenmeden canlı kalma süreleri birkaç gün kadardır. Koşullar elverişli ise üreme hızı çok yüksektir. Yumurtalar ( sirke ) bir- iki hafta içinde çatlar ve bazı evrelerden geçerek erişkin biçime ulaşır. Yumurtaların erişkin biçime gelme süresi ortama, çevre sıcaklığına ve bit türüne bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu süre ortalama, 30– 45 gün arasındadır.
Kuşlarda son derece yaygın olarak görülen bitlenme genellikle kuşa ölümcül bir zarar vermez. Ancak bitlenme aşırı boyutlara ulaştığında kuşlar bu asalaklardan çok rahatsız olurlar ve sürekli kaşınmaya başlarlar. Gagaları ile kendilerini temizlemeye uğraşırlar ancak bitlerle baş edemezler ve strese girerler. Bu temizlenme sırasında gagaları ile kendilerine ufak yaralar açabilirler. Bu yaralar çeşitli hastalıkların bulaşmasına ortam hazırlar. Ayrıca oluşan stres, kuşun güç kaybetmesine ve gene bir çok hastalığın oluşmasına zemin hazırlar. Bit, bir kez bir kuşumuzda görüldüğünde salmamızda bulunan diğer kuşlarımıza da hızla bulaşabilir. Bu aynı zamanda bazı hastalıkların sağlam diğer kuşlara bulaştırılma riskini de artırmaktadır. Güvercinlerde görülen bitler, kuşlarda kilo kaybına neden olarak da hastalık riskini artırıcı etki yapmaktadırlar.

2 ) ATSİNEĞİ
Bazı kuşçular tarafından kan emici özelliği nedeni ile “kene” olarak da adlandırılan bu parazit, aslında kene grubuna dahil değildir. Çiftkanatlılar ( diptera ) takımının bir üyesi olan atsineği, bu takımın Hippoboscidae ailesindendir. Bu ailenin üyeleri Asya ve Afrika kıtaları üzerinde yaygın olarak bulunmaktadır.
Bütün çiftkanatlılarda olduğu gibi, atsineği de iki kanatlı ve üç ayaklıdır. Uçucu bir böcek olan atsineğinin iri petek gözleri başının üzerinde yer alır. Ağız yapısı kan emmeye ve delmeye uygun bir şekilde gelişmiştir. Kan emmek için kuvvetli ve gelişmiş bir hortuma sahiptir. Bu hortum istenildiğinde kafanın içine çekilebilmektedir. Hortum hafice döndürülerek üzerinde yaşanan hayvanın içine doğru sokulur. Kan emme süresi ve sıklığı türlere göre değişir.
Uzunluğu 7- 10 mm kadar olan bu asalak, yassı bir vücut yapısına sahiptir. Tıknaz gövdeli ve küt kanatlı olan atsineğinin vücudu sert bir kitin tabakası ile kaplıdır bu nedenle karasinek gibi ezilerek kolayca öldürülemez. Kuşların üzerine yaşayanları bu kitin tabakası sayesinde gaga darbelerinden kurtulurlar.
Çiftkanatlıların çoğu gibi atsineği de hastalık taşıyıcıdır. Bir canlıdan diğerine geçerek yaşadıklarından bir çok hastalığı da beraberinde bulaştırabilirler. Güvercinlerde, Pox, Pramyxovirosis, Salmonella, Trichomonas gibi hastalıkların bulaşmasında atsinekleri bir etken olabilir. Atsineği, üzerinde bulunduğu güvercinin tüylerinin az olduğu koltuk altı ya da sık uçurulan kuşlarda görülen kanat çırpma sonucu oluşan kanat başlarındaki ufak yaralar gibi yerlerden kuşun kanını emerek onu fena halde rahatsız eder. Üzerinde atsineği bulunan kuşlar zaman içinde kan kaybı ve oluşan aşırı stres sonucu halsiz ve güçsüz düşebilirler. Bu durum ortaya çıkmak için fırsat kollayan çeşitli hastalıklar için ideal bir ortam yaratır.
Atsineği adından da anlaşılacağı üzere sıcak kanlı hayvanların özellikle de at ve sığır gibi memelilerin bir asalağıdır. Bu tür hayvanların bacak arası, karın ve kuyruk altı gibi daha tüysüz bölgelerine yerleşip kan emerek yaşamını sürdürür. Aslında bu şekilde asalak yaşayan atsineği genellikle dişidir. Çünkü dişiler yumurtalarını geliştirebilmek için kandaki proteinlere gereksinim duyarlar. Atsineği bazen çok nadir olarak insanlarda bile görülebilir. Güvercinlerde ise oldukça yaygındır. Güvercinde ve insanda görülen tür, Hippobosca equina adı verilen aynı türdür.

HIPPOBOSCA EQUINA
Atsinekleri üzerinde yaşadıkları canlıya göre değişik türler altında toplanmışlardır. Güvercinler üzerinde görülen atsineği, Hippobosca equina adı verilen bir türdür. Bu tür güvercinlerle birlikte yaklaşık 15 kadar canlıda da görülmektedir. Bu türün kan emme süresi 15 ile 40 dakika arasındadır. Kan emme sıklığı ise günde 5-6 defadır. İyi bir uçucu değildir. Kanatları kısmen körelmiştir. Genellikle üzerinde yaşadığı canlıyı değiştirmeme eğilimindedir. Bu nedenle kanata fazla gereksinim duymaz.
Hayatları tamamen üzerinde yaşadıkları canlıya bağlı olarak gelişir. Güvercinlerde görülen bu tür sadece kan emerek yaşamını sürdürür.

ÜREMESİ
Yavrularını pup olarak doğuran Hippobosca equina türünde yavrular, ana karnı içinde pup olarak gelişirler. Dişi atsineğinin üreme organı genişleyerek bu duruma uygun bir şekil kazanmıştır. Pup olarak gelişimini tamamlayanlar bu şekilde doğurulur. Atsinekleri puplarını kokmuş etler, hayvan gübreleri ve üzerinde yaşadıkları canlının açık yaraları gibi yerlere bırakır.
Yumurta bırakmak için nemli yerler tercih edilir. Yumurtalardan yeni sineklerin ortaya çıkışı yaklaşık 1 aylık bir sürecin sonunda olur. Özellikle yabani güvercinlerin toplu halde yaşadıkları çatı araları, havalandırma boşlukları gibi yerler atsineği için iyi bir beslenme ve üreme mekanı oluşturmaktadır. Puptan çıkan ve ergin hale gelmiş yeni yavrular, üzerinde konaklayacakları bir canlı aramak için harekete geçerler. Yavruların eşeysel olgunluğa erişmeleri 1 ay kadar sürer. Bırakılan yumurta sayısı ve yaşam uzunlukları konularındaki gözlemler çok farklıdır.

3 ) PİRE
Siphonaptera takımını oluşturan uzunlukları 1 – 10 mm arasında değişen kanatsız bir parazit olan pirenin 1600 kadar türü bulunmaktadır. Dünya üzerinde geniş bir yayılımı olan bu böceklerin ortak özelliği, kuşlar ve memeliler üzerinde asalak olarak yaşamaları ve kan emerek hayatlarını devam ettirebilmeleridir.
Vücut yapılarında dikkati ilk çeken özellik, vücudun yandan basılmışçasına yassı bir şekilde olmasıdır. Bu yapıları ile böceklerin tarzından önemli bir sapmaya sahiptirler. Ancak bu yapıları onların parazitsel yaşama iyi bir şekilde adapte olduklarını göstermektedir. Böylelikle tüyler ve telekler arasında kolayca hareket edebilmektedirler. Baş, gövde ve ayaklar gibi vücudu oluşturan ana bölümler arasında derin yarıklar yoktur. Vücut bütünlüklü ( kompakt ) bir yapıdadır. Tüm vücut çıkıntıları minimuma inmiş haldedir. Hatta antenler bile bir yarık içine alınarak harekete engel olmaları önlenmiştir. Pirenin üzerinde bulunan bütün kıl ve taraklar geriye doğru yatıktır. Bütün bu vücutsal özellikleri pirenin evrimsel anlamda parazit yaşamı için ideal bir tipe sahip olduğunu göstermektedir.
Pirenin diğer önemli bir yeteneği ise sıçrama kabiliyetidir. Kuvvetli ve çok gelişmiş bacak kasları sayesinde pireler 30 cm yüksekliğe ve 50 cm uzaklığa kadar sıçrayabilirler. Sıçrama sırasında kazandıkları ivme yerçekiminin 200 kez aşan bir değere ulaşmaktadır. Bu nitelikleri sayesinde kolayca kaçabilme ve izini kaybettirme özelliğine sahiptirler. Pirelerin sıçrama kapasiteleri pirenin türüne ve üzerinde bulunduğu canlının türüne göre değişiklik göstermektedir. Kuşlar üzerinde bulunan pireler genellikle fazla sıçrayan tipler değildir.
Renkleri genel olarak sarının tonları bazen kahverengi ve siyah olabilen pirenin üzeri parlak ve kaygan bir kitin tabakası ile kaplıdır. Ağız parçaları diğer kan emenlerde olduğu gibi aşağı-geriye doğru yönelmiş, delici ve emici bir hortum şeklindedir. Bir pirenin kan emme seansı 3,5 saat kadar sürebilmektedir. Rahatsız edildiklerinde emme işlemine ara verip başka bir yerden emmeyi sürdürürler. Böylece bir pire bir çok delik açabilmektedir. Olanak bulurlarsa günde en az bir kere kan emerler. Kan emmeksizin uzun süre yaşayabilirler. Bu süre bazı türlerde 1 yıl kadardır. Düşük sıcaklıklar ve yüksek nem oranlarında açlığa dayanma süreleri daha da uzundur. Ortalama ömürleri 3-4 ay kadardır. Aç ve düşük sıcaklıklarda bu süre çok daha fazladır.
Üzerinde yaşadıkları canlıya ( konukçu ) olan bağımlılıkları türlere göre değişiklik gösterir. Bazı türler ancak konukçu öldükten sonra onu terk eder. Bir kısmı konukçuya özelleşmiş olmakla birlikte bir kısmı konukçu seçimi yapmaz. Kuşlarda görülen pireler daha çok kuşlara özgüdür. Bu türler nadiren memeli hayvanlarda görülür. Aynı şekilde memeli hayvanlarda görülen pire türlerine de nadiren kuşlar üzerinde rastlanır.
Pire, üzerinde yaşadığı canlıda derin tahrişler ve şiddetli kaşıntılara neden olur. Açtığı ufak yaralar kaşıma ve kuşlarda gagalama gibi etkiler sonucu daha derin hale gelerek her türlü hastalığın bulaşması için uygun bir ortam yaratır. Yoğun şekilde pirelenen hayvanlar ciddi kan kaybına uğrayıp halsiz ve güçsüz düşerler. Ancak pirenin asıl tehlikeli yanı hastalık taşıyıcı olmasıdır. Bu hastalıkların başında veba gelir. Ortaçağda yaşanmış ve bir çok insanın ölümüne neden olmuş olan veba salgınlarında fare ve insanlarda ortak olarak bulunan bir pire türü taşıyıcı rol oynamıştır. Vebanın dışında tifüs, ve bazı bağırsak şeritlerinin taşınmasında pireler rol oynamaktadır. Kuşlarda ise Salmonella bakterisinin taşınmasında ve hastalığın yayılmasında pireler etkendir.

GÜVERCİNLERDE GÖRÜLEN PİRE TÜRLERİ
1 ) Ceratophyllus gallinae : Kuş piresi ya da tavuk piresi adı ile bilinen bu pire, kuşlara özgüdür. Kan emerek yaşar. Vücutları uzuncadır. Erginlerin yanaklarında tarak bulunmaz. Renkleri normal pireye göre biraz daha koyudur. Güvercinlerin yanı sıra birçok yabani kuş da görülürler.

2 ) Ceratophyllus columbae : Güvercin piresi olarak adlandırılan bu pireye daha çok güvercinlerde rastlanır. Vücutları uzuncadır. Erginlerin yanaklarında tarak bulunmaz. Renkleri normal pireye göre biraz daha koyudur.

Güvercinlerde pire çok yaygın değildir. Ya da farklı bir söyleyişle bit ve atsineğine oranla daha az görülür. Pire de çoğu asalak gibi hastalık taşıyıcıdır. Bir canlıdan diğerine geçerek yaşadıklarından bir çok hastalığı da beraberinde bulaştırabilirler. Güvercinlerde, Pox, Pramyxovirosis, Salmonella, Trichomonas gibi hastalıkların bulaşmasında pire bir etken olabilir. Özellikle Salmonella hastalığını bulaştırdığı bilinmektedir. Pire güvercinin kanını emerek onu fena halde rahatsız eder. Üzerinde pire bulunan kuşlar zaman içinde kan kaybı ve oluşan aşırı stres sonucu halsiz ve güçsüz düşebilirler. Bu durum ortaya çıkmak için fırsat kollayan çeşitli hastalıklar için ideal bir ortam yaratır.

ÜREMESİ
Dişi pirenin yumurta geliştirebilmesi için mutlaka kan emmesi gerekmektedir. Normal olarak pireler kan emdikten birkaç gün sonra yumurta bırakırlar. Bırakılan yumurta sayısı pirenin türüne göre değişiklik gösterir. Kuşlarda ve güvercinlerde görülen pire türlerinde bırakılan yumurta sayısı 20 kadardır. Ancak kan emmeye devam ettikleri sürede yumurta bırakma işlemi de devam eder. Böylece yumurta bırakma süresi 3 aya kadar çıkabilir.
Yarım milimetre büyüklüğünde olan yumurtalar beyaz renklidir ve gözle görülebilir. Yumurtalar daha çok üzerinde yaşadıkları canlının yuvasına veya üzerine bırakılabilir. Bırakılan yumurtalardan 5 gün kadar sonra kurtçuk şeklinde lavralar çıkar. Lavralar bırakıldıkları yerde bulunan kıl, tüy,deri gibi organik maddeler ile beslenirler. İki defa deri değiştirdikten sonra olgunlaşan lavralar, salgılandıktan sonra sertleşen tükürükleri ile kendilerine bir koza örerler. Üçüncü deri değiştiriminden sonra lavra bu koza içinde bir pup halini alır. Bu puptan ergin yavruların çıkması 8 – 14 gün arasında olur. Bununla birlikte kozadan çıkma süresi çevre koşullarına bağlı olarak birkaç ay hatta bir seneye kadar gecikebilir.
Erginleşerek kozadan çıkan yavrular kısa bir süre içinde çiftleşmeye hazır hale gelirler. Çiftleşme sonrası pireler hemen konukçularını aramaya başlarlar. Koku, sıcaklık ve özellikle de titreşimleri alan duyu organları sayesinde konukçularını bulmakta zorlanmazlar.

4 ) KENE
Acarina takımının bir üyesi olan kenelerin büyüklükleri 1 mm ile 3 cm arasında değişmektedir. Yuvarlak yapılı bir canlı olan kene, kuşlarda, evcil hayvanlarda, insanda ve bitkilerde çoğunlukla parazit olarak yaşar. Çoğunlukla diyorum çünkü bazı türleri zaman zaman ya da yaşamının belirli bir evresinde parazittir. Bazı türleri ise parazit değildir. Genellikle karsal ortamda bulunmakla birlikte tatlısuda ve denizlerde yaşayan türleri de bulunmaktadır. Bu ailenin sıcak kanlı canlılar üzerlerinde yaşayanlarına kene adı verilirken suda yaşayan üyelerine akar denilmektedir. Bütün bu türlerinin sayısı 30.000 kadardır. Yeryüzünün hemen hemen tüm bölgelerine yayılmış olarak bulunurlar.
Dış görünüş olarak en önemli özellikleri vücutlarının bölütlü olmamasıdır. Vücut bölgeleri tamamen kaynaşmış durumdadır. Yuvarlak tek parça bir gövdeden çoğu defa 4 çift yürüme bacağı çıkar. Bacakların uçlarında kavrama ve tutunma işine uygun birer çift tırnak bulunur. Ağız parçaları delmeye ve emmeye uygun şekilde gelişmiştir. Vücutlarının üzeri genellikle tüy ve dikenlerle kaplıdır. Gözleri fazla gelişmemiş bir canlı olan kenelerde bu tüyler dokunma organı görevi görürler.
Renkleri değişiktir. Kahverenginin çeşitli tonları, siyah, turuncu, yeşil ve kırmızı olanları vardır. Bazıları da bu renklerin bir karışımı şeklindedir. Yaprak döküntülerinin arasında, humuslu topraklarda, çürümüş köklerin arasında, bir parça orman toprağının içinde, memeli hayvanların inlerinde, kuş ve karınca yuvalarında, güvercin salmalarında bir çok kene türü bulunabilir. Bunların bir çoğu ancak mikroskop altında görülebilecek büyüklüktedir.
Kuşlar ve memeli hayvanlarda görülen kene türleri genellikle yalnız beslenecekleri zaman konukçularına yapışırlar. Bunun dışındaki zamanlarını konukçunun vücudunun dışında bir yerde geçirirler. Örneğin konukçunun yuvası gibi. Kenelerin vücutları, güvercinlerde bulunan diğer parazit türlerinde olduğu gibi sert bir kitin tabakası ile kaplı değildir. Bu nedenle keneler kan emdikçe şişerler.
Genelin aksine kuşlarda görülen bazı kene türleri bütün yaşamlarını konukçuya yapışık olarak geçirirler. Telek yiyerek yaşayan bazı türler buna örnektir. Beslenme tipine göre Parafajen olarak adlandırılan bu türler, üzerinde yaşadıkları canlıya ( konukçularına ) kan emici diğer türlere göre daha az zarar verirler. Bazı kene türleri ise konukçularının solunum sistemlerinde iç parazit olarak bulunurlar.
Kene türleri mikrop taşıyıcı ve hastalık bulaştırıcı canlılardır. İnsana humma mikrobunu taşıdıkları gibi uyuz hastalığına da neden olurlar. Tahıl keneleri ise depolanmış tahıllara büyük zararlar verebilirler.

GÜVERCİNLERDE GÖRÜLEN KENE TÜRLERİ
1 ) Dermanyssus gallinae : Kuş kenesi adı ile de bilinen bu parazit kan emicidir. Uzunluğu 0.7 mm kadardır. Tavuk ve sülün gibi canlıların yanı sıra güvercinler üzerinde de rastlanmaktadır. Nadiren evcil hayvanlarda ve insanda da görülebilir. Sürekli olarak konukçularının üzerinde yaşamazlar. Sadece kan emecekleri zaman konukçularına yapışırlar. Gündüzleri aktif değildirler, genellikle bir yerde gizlenirler. Gece olunca aktif hale geçerek kan emecekleri canlıyı aramaya başlarlar.

2 ) Argas reflexus : Güvercin kenesi adı ile bilinir. Güvercinlerde en sık görülen kene türüdür. Erkekleri 4, dişileri 6 – 8 mm uzunluğundadır. Vücutları yassı oval şekillidir. Kan emerek yaşar. Güvercinlerin dışında nadiren tavuk, ördek ve insandan da kan emerler. Sürekli olarak konukçularının üzerinde yaşamazlar. Sadece kan emecekleri zaman konukçularına yapışırlar. Gündüzleri aktif değildirler, genellikle bir yerde gizlenirler. Gece olunca aktif hale geçerek kan emecekleri canlıyı aramaya başlarlar.

3 ) Argas percisus : Daha çok tavuklarda bulunan bir kene türüdür. Nadiren güvercinlerde de görülür. Kan emerek yaşar. Geceleri aktiftir.

Güvercinlerde görülen kene türlerinin hepsi kan emici türler olup geceleri aktif haldedirler. Gündüzleri ise genellikle güvercinlerin yuvalarında ya da yakın yerlerde gizlenirler. Güvercinlerde kene çok yaygın değildir. Ya da farklı bir söyleyişle bit ve atsineğine oranla daha az görülür. Kene de çoğu asalak gibi hastalık taşıyıcıdır. Bir canlıdan diğerine geçerek yaşadıklarından bir çok hastalığı da beraberinde bulaştırabilirler. Güvercinlerde, Pox, Pramyxovirosis, Salmonella, Trichomonas gibi hastalıkların bulaşmasında kene bir etken olabilir. Kene güvercinin kanını emerek onu fena halde rahatsız eder. Üzerinde kene bulunan kuşlar zaman içinde kan kaybı ve oluşan aşırı stres sonucu halsiz ve güçsüz düşebilirler. Bu durum ortaya çıkmak için fırsat kollayan çeşitli hastalıklar için ideal bir ortam yaratır.

ÜREMESİ
Keneler ayrı eşeylidir. Çoğu yumurtlayarak, bazı türleri ise yumurtaların dişinin içinde açılması sonucu doğurarak ürerler. Bir çok türünde ise döllenmesiz üremeye rastlanır. Çiftleşme davranışları türlere göre değişiktir. Spermler erkekten dişiye doğrudan çiftleşme organı ya da sperm kapsülleri aracılığı ile aktarılır. Erkek sperm kapsüllerini bir yüzeye bırakabildiği gibi, ağzı yolu ile dişinin üreme deliğine de bırakabilir.

Yumurta sayısı türlere göre değişiklik gösterir. Yumurtalar genellikle toprak ve humus içersine depo edilirler. Yumurta bırakan türlerde yumurtadan yavru çıkana dek 4 ayrı gelişim evresi gözlenir. Yumurtadan yavru çıkma süresi 4 – 6 hafta kadardır. Çıkan yeni yavruların önemli bir özelliği 3 çift bacağa sahip olmalarıdır. Böylelikle yavrular 4. Çift bacaklarının olmaması ile erginlerden ayrılabilirler.

DIŞ PARAZİTLERE KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER
Yukarda incelendiği gibi güvercinlerde görülen dış parazit türleri oldukça çeşitlidir. Ancak parazitin türü ne olursa olsun izlenecek koruyucu önlemler hemen hemen aynı gibidir. Bunların başında, güvercin yuvalarının, salmaların temizlik ve hijyenik açıdan bakımı gelmektedir. Daha sonra güvercinlerimizin periyodik kontrolu ve ilaçlanması söylenebilir. Eğer güvercinlerimizin parazit taşımalarını ve hastalık yapıcı mikroplara açık olmalarını istemiyorsak alınabilecek koruyucu önlemleri şu şekilde özetleyebiliriz.

1) Kuşlarınızı yerde yemlemeyiniz. İçine kuşların dışkısı girmeyecek şekilde özel olarak hazırlayacağınız yemlikler kullanınız. Tavuklar için üretilmiş olan üstü telli yemlikler güvercinler için de kullanılabilir.
2) Suluklarınız da aynı şekilde içine dışkı bulaşmayacak biçimde korunaklı olmalıdır. Piyasada satılan üstü kapalı güvercin suluklardan kullanabilirsiniz.
3) Kuşlarınızın yemlik ve sulukları, başka kuşların ( serçe, yabani güvercin ) kullanımına açık olmayacak şekilde bulundurulmalıdır.
4) Salmanızı ve salma içi ekipmanlarınızı sık ve düzenli aralıklarla temizleyiniz. Bu temizleme sırasında dezenfektan ilaçlar kullanmak uygundur. Hiçbir ilaç yoksa klorlu bir çamaşırsuyu da iyi bir dezenfektan görevi görür. Salmanın temizlenip dezenfekte edilme aralığı en fazla bir hafta olmalıdır. Ayrıca salmanın içinin havadar olmasına özen gösteriniz. Havadar olmayan dar ve küçük mekanlarda güvercin beslemek, güvercinlerimizin sağlığı açısından hiç de uygun değildir.
5) Salmanın tabanı ıslak olmamalıdır. Islak ortam bir çok mikrobun barınması ve parazitlerin yumurtalarının gelişimi için oldukça uygun bir zemin yaratmaktadır. Salma tabanına kum sermeyiniz. Salma tabanındaki kum, mikrop ve parazitler için iyi bir barınma ve gelişme ortamı sağlar.
6) Salmanızı, içine her tür parazitin, sineğin, böceğin vb girmesini engellemek amacı ile uygun gözenekli kafes teli kullanarak yalıtınız.
7) Kuşlarınızın diğer bütün kuşlardan evcil ve yabani bütün güvercinlerden uzak ve yalıtık bir ortamda yaşamasına ve uçurduğunuzda bu tür kuşlarla temas etmemelerine dikkat ediniz.
8) Güvercinlerinizin tümünü en az ayda bir kez genel sağlık kontrolünden geçiriniz. Bu kontrol sırasında olması muhtemel tüm hastalıkların belirtilerini inceleyiniz ve dış parazit taşıyıp taşımadıklarını gözleyiniz. Yaz aylarında ve tüy değişim dönemlerinde dış parazit kontrollerini artırınız.
9) Sürekli kaşınan ve huzursuz bir görüntü sunan kuşlarınızı mutlaka parazit taramasına tabi tutunuz. Salma içini belli aralıklarla parazit öldürücü ilaçlarla ilaçlayınız.
10) Kuşlarınıza haftada bir banyo yaptırınız. Banyo sularına parazit önleyici ve koruyucu ilaçlar karıştırınız. Ayrıca parazit taşımasalar bile güvercinlerinizi yaz aylarında ayda bir, kış aylarında iki ayda bir dış parazit öldürücü ilaçlar ile ilaçlayınız. Bu konuda ilaçlar bölümde detay bilgi vereceğim.

GÜVERCİNLERDE KULLANILABİLECEK DIŞ PARAZİT İLAÇLARI
Veteriner ilaçları satan eczanelerden temin edebileceğiniz bir çok ilaç güvercinlerde dış parazitleri önlemek ve yok etmek amacı ile kullanılabilir. Kuşkusuz her güvercin yetiştiricisinin kendine göre birtakım nedenler ile tercih ettiği bazı ilaçlar bulunmaktadır. Ben bu bölümde bir fikir vermesi açısından kendi kullandığım yöntemler ve ilaçları tanıtacağım.
Kısaca bit, atsineği, pire ve keneden oluşan güvercin dış parazitlerini önleyebilmek için, haftada bir yaptığım genel temizlikten sonra klorlu bir çamaşırsuyu ile tüm salmayı siliyorum. Bir litre suya, çamaşırsuyunun kapağı ile iki kapak kadar karıştırarak kullanıyorum. Eğer kuşlarımda dış parazit saptamışsam ya da herhangi bir hastalıktan şüpheleniyorsam, çamaşırsuyu yerine dezenfektan kullanıyorum. Dezenfektan olarak tercihim, Dezen solüsyon.
Haftada bir kuşlarımın tümüne banyo yaptırıyorum. Bir parazit riski varsa, banyo sularına bir hafta sirke, diğer hafta Neguvon toz karıştırıyorum. Parazit riski yoksa haftada bir yerine ayda bir dönüşümlü olarak sirke ve ilaç karışımını uyguluyorum. Sirkede ölçü olarak 2 litre suya 2 çorba kaşığı kullanıyorum. Üzüm ya da elma sirkesi kullanılabilir. Sirkenin güvercinlerin tüyleri üzerindeki parazit yumurta ve lavralarını yok ettiği biliniyor. Neguvon toz ise iyi bir iç ve dış parazit ilacı.
Eğer güvercinlerimin üzerinde herhangi bir dış parazit saptamışsam Rin tozu ile güvercinlerimi ilaçlıyorum. Rin tozu güvercinler üzerindeki dış parazitleri anında öldürüp yok ediyor. Güvercinlerimin parazit taşıması durumunda 1 hafta ara ile Rin tozu uygulamasını tekrar ediyorum. Herhangi bir parazit yoksa bile 3 –4 ayda bir önlem olarak gene Rin tozu ile kuşlarımı ilaçlıyorum.
Ayrıca salma içini parazit öldürücü bir ilaçla ilaçlıyorum. Bunun için salma içine Rin tozu serpiyorum. Aynı amaçla Neguvon toz da kullanıyorum ancak Neguvon tozu belli oranda sulandırdıktan sonra püskürtme yolu ile salma içinde kullanıyorum.

DEZEN SOLÜSYON
Benzalkonyum klorür içeren bir antiseptik ve dezenfekte ilacıdır. Bakterilere, virüslere (şap, new castle, kuduz v.s.) tek hücreli mantar türlerine karşı güçlü bakterisid, virüsid ve fungusid etkilidir. Deri, mukoza ve serozayı tahriş etmez. Salma içi ekipmanları ile (yemlik, suluk, banyo kabı ) salma içi ve tabanının dezenfektesinde de kullanılmaktadır.
Dezen solüsyon doğrudan yıkama, bez, pamuk, sünger ya da fırça ile sürme, pulverizasyon ( püskürtme ) ya da banyo tarzında uygulanır. Kullanım oranı olarak, 4 cc dezen 2 litre suya karıştırılarak kullanılabilir. 250 ml, 1 lt ve 5 lt'lik plastik ambalaj halinde piyasada satılmaktadır. Vetaş ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilaçları satan eczanelerde ve ilaç depolarında bulunabilir.

NEGUVON TOZ
Hayvanların dış ve iç parazitleri için kullanılan etkili bir ilaçtır. Deri yolu ile ve bağırsaktan emilerek kana karışabilmektedir. Haricen kullanıldığında ise dış parazitler üzerinde oldukça etkilidir. Güvercinlerde görülen bit, pire at sineği ve kene türlerine karşı etkilidir. Özellikle bit için oldukça iyidir. Güvercinlerde %2’lik eriyik şeklinde kullanılır ve 5 gün sonra ilaç tekrarlanır. 1 litre suya 2 gram karıştırılarak hazırlanacak su ile tüm salma püskürtme yolu ile ilaçlanabilir. Ayrıca güvercinlerin banyo suyu aynı oranda hazırlanır ve kuşların haftada bir bu suda yıkanmaları sağlanır. Bayer firmasının bir üretimi olan ilaç piyasada 500 gram ( 20gr x 25 torba ) ve 1 kg’lık ambalajlar halinde bulunmaktadır.

RİN TOZU
Güvercinlerin yanı sıra kafes kuşları ve diğer evcil hayvanlarda görülen dış parazitler için oldukça yaygın olarak kullanılan bir ilaçtır. Toz şeklinde olan ilaç serpme yolu ile kullanılmaktadır. Koruma Tarım AŞ firması tarafından üretilen ilaç, güvercinlerde kanat altlarına, kuyruk arkasına ve göğüse serpilmek sureti ile kullanılır. Herhangi bir parazit saptanmışsa ilaçlama 1 hafta sonra tekrar edilir. Aynı zamanda salma içinde köşelere, çatlaklara vb yerlere de serpilebilir. Zehirleyici etkisi çok düşük olduğundan güvenle kullanılabilir. Güvercinlerin yemlerine ve içme sularına karışmamasına dikkat edilmelidir. Piyasada 150 gr’lık ambalajlar halinde satılmaktadır. Veteriner ilaçları satan eczanelerde ve ilaç depolarında bulunabilir.

Yazan: Yavuz İŞÇEN TEMMUZ 2002 / ANKARA
NOT : Yazıda kullanılan şekiller Prof. Dr. Ali Demirsoy’un “Yaşamın Temel Kuralları” adlı kitabından alınmıştır.

**Ebru** · 04-28-2008, 18:32

GÜVERCİNLERDE İÇ PARAZİTLER

Güvercinlerin vücutlarının içinde genel olarak iç parazitler olarak adlandırdığımız çeşitli canlılar yaşamaktadır. Bu canlıların çoğu gözle görünemeyecek boyutta, mikroskobik canlılardır. Bu canlılar kuşlarımızda ciddi hastalıklara ve ölümlere neden olabilmektedirler. Başta bağırsak hastalıkları ve ishal olmak üzere, bağırsak delinme ve tıkanmaları, bağırsak kanamaları, uçuş performansının düşmesi, kansızlık, aşırı zayıflama ve güç kaybı, gibi bir çok sorun iç parazitlerle ilgili olabilmektedir. Bu yazının amacı iç parazitleri tanıtmak, alınabilecek önlemler ve uygulamamız gereken tedavi yöntemleri hakkında bilgi vermektir.

BAŞLICA GÜVERCİN İÇ PARAZİTLERİ
Güvercinlerde görülen iç parazitler türlerine göre nematoda, cestoda ve terametoda olmak üzere 3 ana grupta toplanırlar. Her grup ise kendi içinde parazitin şekli veya parazitin bulunduğu vücut bölgesi esas alınarak ayrı gruplara bölünmüştür. Bu parazitlerden bazıları tamamen güvercinlerde görülürken bazıları güvercinlerle birlikte başka kuşlarda ve tavuklarda da görünmektedir. Güvercinlerde görülen iç parazitler, ağırlıklı olarak bezli mide, ( ön mide ) kaslı mide, ( taşlık ) ince bağırsak ve kör bağırsakta bulunmaktadır.

A ) NEMATODA

1 ) ROUNDWORMS ( YUVARLAK SOLUCANLAR )
a ) Ascaridia Columbae
b ) Ornithostrongylus Quardriradiatus

2 ) HAİRWORMS ( KIL KURTLARI )
c ) Capillaria Obsignata
d ) Capillaria Coudinflata ( Columbae )
e ) Trichostrongylus tenius
f ) Amidostomum anseris

3 ) STOMACH WALL WORMS ( MİDE DUVARI KURTLARI )
g ) Tetrameres Americana
h ) Dispharynx Nasuta

B ) CESTODA

4 ) TAPEWORMS ( ŞERİTLER )
ı ) Hymenolepis Columbae
i ) Raillietina Cesticulus ( Columbae )

C ) TREMATODA

5 ) FLATWORMS ( YASSI SOLUCANLAR )
j ) Echinostoma revolutum

A ) NEMATODALAR ( SOLUCANLAR, KURTLAR )
Nematodalar, iplik şeklinde uzun vücutlu, bazen de tulum şeklinde olabilen solucanlardan oluşan geniş bir ailenin ortak adıdır. Yüz binlerce türü bulunmaktadır. Sadece omurgalılarda parazit olarak yaşayan nematoda sayısının 80.000 kadar olduğu tahmin edilmektedir. Dünyanın her bölgesine yayılmışlardır. Nemli topraklarda, tatlı sularda, denizlerde yaşayan değişik bir çok bireye sahiptirler. Büyüklükleri oldukça değişken olan bu canlıların en küçükleri yarım milimetre kadar, en büyükleri ise 2 metreye kadar ulaşabilmektedir. Çok farklı ortamlarda yaşamalarına karşın vücut yapıları inanılmayacak kadar birbirine benzerdir. Nematodaların büyük bir bölümü parazit olarak yaşamlarını sürdürmektedir.
Vücutlarında genel olarak bir çıkıntı bulunmaz. Vücutlarının ön uçları her zaman yuvarlak, arka uçları ise sivri ya da çatallıdır. Serbest yaşayanlarda ve parazit olanlarda yaygın olarak deri bezlerine rastlanır. Daha çok vücutlarının arka taraflarındaki üç bez yapışkan yapıları ile üzerinde bulundukları canlıya sıkıca yapışmalarını sağlar. Nematoda türlerinin hareketleri yılanların tipik hareketlerine benzer. Sırt ve karın tarafındaki boyuna kasların ardışık kasılmaları ile ilerlerler.
Bir çoğu ayrı eşeylidir. Erkekler boylarının daha küçük olması ve arka uçlarının karın tarafına doğru kıvrılması ile dişilerden ayırt edilebilirler. Döllenme her zaman vücut içinde olur ve spermlerin aktarımı çiftleşme ile sağlanır. Çiftleşme esnasında eşeyler birbirine uzun süre bağlı kalırlar. Yumurtaları her zaman kalın kabuklu ve oval şekildedir. Kalın kabuklu oldukları için çok kötü koşullarda bile yaşama yeteneklerini yitirmezler. Olağan üstü denilebilecek kadar çok yumurta bırakırlar. Örneğin insanda da parazit olarak yaşayan bir türü günde 15.000 kadar yumurta bırakır. Yumurtaların gelişimi genellikle konakçının ( ana canlının ) vücudunun dışında olur. Yumurtaların bırakılma yerleri nemli ortamlar, sular, organik maddelerin ve besinlerin bozuluma uğradığı ortamlar olabilir. Yumurtalar ya besin şeklinde tüketilme yolu ile son konaklarına geçer ya da önce bir ara konağa girer burada belli bir gelişimden sonra son konağa giderler. Ara konak olarak çeşitli böcek ve sineklerin yanı sıra başka hayvanlar da rol oynarlar.
Nematodaların parazit yaşayanlarının çoğu hayvan, az bir kısmı da bitki parazitidir. Parazit yaşayanların çok az bir kısmı kanla beslenir, diğerleri ise organik özsularla beslenirler. Bağırsak parazitliği, akciğer ve solunum yolları parazitliği, vücut boşluğu parazitliği, doku ve kan parazitliği gibi bir çok şekilleri vardır.

1 ) YUVARLAK SOLUCANLAR ( ROUNDWORMS )
Bu adla anılan bir çok parazit türü bulunmaktadır. Bu parazitler çeşitli canlılar üzerinde yaşamaktadırlar. Ascaridia Colombae adı ile bilinen bir tür sadece güvercinlerde yaygın olarak gözlenir.
Ornithostrongylus quadriradiatus’da diğer kuşlar ve tavuklarla birlikte güvercinlerde de bulunur. Salmonella hastalığına benzer belirtiler verir. Daha çok genç kuşlarda ara sıra görülür.
Her iki tür de güvercinlerin ince bağırsağında yaşarlar. Güvercinlerde bulunan türleri 2 – 3 cm uzunluğunda ve 1 mm kalınlığındadır. Ölü kuşların ince bağırsaklarında yapılacak bir incelemede gözle görülebilecek boyuttadır. Bu parazitin yumurtaları ( larva ) güvercinin dışkısında bulunur. Larvalar gözle görülemezler ancak mikroskopla saptanabilirler. Tedavi edilmediklerinde bağırsaklardaki yaşamlarını yıllarca sürdürebilirler. Kuşlarımızda bulunup bulunmadıklarını tespit etmek çok kolay değildir. Az sayıda bulunduklarında bazen hiç belirti vermeksizin varlıklarını sürdürürler. Çok sayıya ulaştıklarında sorunlar da başlar. Kuşlarımızın dışkılarında yapılacak mikroskobik inceleme ile kesin olarak tespit edilebilirler.

BELİRTİLER VE ETKİLERİÖzellikle genç kuşları çok çabuk etkilerler. Üç aylıktan küçük yavrularda öldürücü olabilirler. Erişkin kuşlarımız ise daha dayanıklı gibi görünseler de çok sayıda parazit taşıma durumuna bağlı olarak tamamen güçten düşerler. Vücutlarının güçten düşmesine paralel olarak da diğer hastalıklar ortaya çıkma eğilimine girerler ve kuşlarımız başka hastalıklara daha kolay yakalanabilecek konuma gelirler. Hızla zayıflama ve belirgin kilo kaybı başlar. Kuşlarımızda belirgin bir stres hali kaşınma, tüy yolma gibi davranışlar gözlenebilir. Uçucu kuşlarımız aniden uçmayı bırakıp hemen konmaya başlarlar. Dişi kuşlarda yumurta üretimi azalır. Parazit sayısının fazla olması bazen bağırsakta tıkanmaya neden olabilir. Bağırsak iltihapları ve Bağırsak kanamaları görülebilir. Bu durum bağırsak delinmesine kadar gidebilir. Bütün bunlara bağlı olarak ishal durumu vardır. Zaman zaman kusmaya neden olurlar. Bu tür ağır durumlar kuşumuzun ölümü ile sonuçlanabilir.

BULAŞMA ŞEKLİBu tür solucanların kuşlarımıza bulaşması, genellikle bu parazitin yumurtalarının ( larva ) bulunduğu suların ya da yiyeceklerin kuşlarımız tarafından tüketilmesi ile gerçekleşir. Larvalar, 2 –3 hafta içinde aktif hale gelirler. Örneğin kuşlarımızın yemine karışmış olan fare pisliği, parazit larvalarını taşıyıcı rol oynayabilir. Larvaların kuşlarımızın yemlerine karışması ve hasta kuşların dışkılarına bulaşan yemlerin yenmesi gibi durumlar sonucu bulaşma yaygınlaşır. Bazen de kuşlarımızda bulunan dış parazitler ( bit, pire, kene, atsineği, sivrisinek, karasinek ) solucanların larvalarını, kan emme sırasında ya da farklı şekillerde kuşlarımıza bulaştırabilirler. Örneğin bu canlıların kuşlarımızın içme sularının bulunduğu suluklara konması ile parazit larvaları suluklarımıza bulaşabilir.

2 ) KIL KURTLARI ( HAİRWORMS )
Güvercinlerde görülen kıl kurtlarından en yaygın olanı Capillaria Obsignata’dır. Aynı şekilde Capillaria Coudiflata’da sık görülür. Bu kurtlar güvercinin ince bağırsağında yaşarlar, çok küçük ve incedirler. Uzunlukları 25 mm kalınlıkları ise 0.8 mm kadardır. Bu parazitler ince bağırsak duvarının içine gömülerek yaşarlar. Bu nedenle ölü kuşların ince bağırsaklarında yapılacak bir incelemede gözle görünmeleri pek kolay olmaz. Özel yöntemler kullanılarak tespit edilebilirler. Hasta kuşların dışkılarının mikroskop ile incelenmesi sonucu larvaları belirlenebilir ve kesin olarak saptanabilirler.
Kurtların larvasını taşıyan suların güvercinlerimizce tüketilmeleri sonucu bu parazitler kuşlarımıza bulaşabilir. Larvalar 8 – 9 gün içinde çevrede aktif hale gelirler. Aktif hale gelen larvalar güvercin tarafından alındıktan yaklaşık 15 gün sonra ince bağırsağa yerleşirler ve bağırsakta iltihaplanmaya neden olurlar. Bunun sonucu kuş yediklerini tam sindiremez ve zayıflama ile birlikte kuş ciddi şekilde güç kaybına uğrar. Bu aşamada ishal gözlenir. İshal, parazitin bağırsak duvarını delmesi nedeni ile ağır vakalarda kanlı olarak seyreder. Bağırsak iltihabı eğer tedavi edilmezse zamanla bağırsakta ağır tahribata neden olur. Kanamalar olabilir. Bu durum bağırsağın delinmesine kadar gidebilir. Bu tür vakalar ölümcül olabilir.
Trichostrangylus Tenius ise, solunum yolları parazitleri ailesinden gelmekle birlikte güvercinlerde körbağırsakta bulunur. Buraya yerleşerek buradaki mükozanın iltihabına neden olur. Bulunduğu yer kalınlaşır. Eğer çok sayıda bulunurlarsa bağırsak delinmesine neden olarak ölümcül olabilirler. Güvercinlerimizde ciddi huzursuzluğa neden olurlar. Kuşlarımız süreli tedirgin davranışlar, kaşınma ve tüy yolma gibi hareketler yapabilir.
Amidostomum anseris ise, kaslı mide ya da taşlık adı verilen midede bulunur. Böcekler ara konaktır.

3 ) MİDE DUVARI KURTLARI (STOMARCH WALL WORMS )
Tetrameres Americana, güvercinlerde ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur. Çekirgeler önemli bir ara konaktır.
Dispharynx Nasuta, serçe ve tavukgillerle birlikte güvercinlerde de görülür. Kısa ve kalın bir yapıları vardır. Renkleri beyazdır. Helozonlu bir yapı gösterirler. ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur. Domuz böcekleri önemli bir ara konaktır.
Bu parazitler de bulundukları bölgelerde ciddi hasarlara neden olurlar. Kuşun aldığı besinleri iyi sindirememesine bağlı olarak zayıflamasına ve güç kaybetmesine neden olurlar.

B ) CESTODA
Vücut şekilleri yassı bir görünümde ve birbirine birleşmiş küçük halkalar şeklindedir. Tüm şerit türlerinin yaşam şekilleri, bağırsağın duvarına gömülmek şeklindedir. Şerit başını bağırsak duvarına gömerek burada yaşar. Baş kısmında bağırsağın duvarına gömülmesini sağlayan kanca ve vantuzları bulunur. Bu organlar özellikle son bağırsak gibi dışarı atılma riski büyük bölgelerde bulunan parazitlerde daha da gelişmiştir. Başın gerisinde halkalardan oluşan uzunca bir vücut parçası bulunur. Parazit sürekli yeni halka üreterek büyür bu arada eski halkalar da koparak vücuttan atılır. Bu parazitler besinlerini tamamen bağırsak içindeki vücut sıvısından alırlar.

ÜREMELERİ VE BULAŞMA ŞEKİLLERİÜremeleri yuvarlak ve ovale yakın şekilleri olan küçük yumurtalar yolu ile olur. Bu yumurtalar ancak bir ara konak tarafından alınırlarsa gelişmelerine devam edebilirler. Ara konak olarak böcekler, hamam böcekleri, karıncalar, sinekler, özellikle kene ve pireler önemli rol oynarlar. Bu canlıların içinde gelişen yumurtalar daha sonra anüsten dışarı atılırlar. Bu aşamadan sonra larvalar besin maddelerine, sulara karışarak son konakçılarının midesine ve oradan da bağırsaklarına ulaşırlar. Larvaların yeni bir şerite dönüşmeleri yaklaşık 20 gün sürer.
Örneğin güvercinlerde larvaların vücuda alınmaları yeme ve suya bulaşmaları ile olur. Dış parazitler ( bit, pire, kene, atsineği ) bu konuda taşıyıcı etki yaparlar. Ancak bulaşma daha çok parazit taşıyan kuşların dışkılarının yemlere bulaşması yolu ile olmaktadır.

BELİRTİLERİ, ETKİLERİ VE TEŞHİSKuşlarımızda yeme karşı isteksizlik, anormal zayıflama, belirgin kilo kaybı, kayıtsızlık bir kenara çekilip düşünme hali, güçsüzlük, yavaş büyüme, sürekli tüy karıştırma ve tüy yolma ve ishal görülebilir. Ağır vakalarda bağırsak iltihapları olur. Genç kuşları çok çabuk ve fazlasıyla etkiler. Altı haftalıktan küçük yavrularda ölümcül olabilir. Yetişkin kuşlar daha dayanıklı gibi görünseler de başka bir çok hastalık ortaya çıkma eğilimine girer. Sorunlar büyür.
Şerite ilişkin halkalar zaman zaman kuşun dışkısı ile dışarı atılırlar. Bu halkalar gözle görülebilecek boyuttadırlar. Dışkı içindeki büyüklükleri bir pirinç tanesi kadardır. Parazitten şüphelendiğiniz kuşlarda dışkıyı gözle kontrol edebilirsiniz. Bu tür halkaların varlığı, kuşumuzda şerit olduğunun belirtisidir. Ayrıca gene kuşumuzun dışkısı içinde şeritlere ait larvalar bulunabilir. Ancak bu larvaları ancak mikroskop ile gözleyebiliriz. Ölü kuşların bağırsaklarında yapılacak bir inceleme ile de tespit edilebilirler.

4 ) ŞERİTLER (TAPEWORMS )
Cestoda adı altında sınıflanan şeritlerin güvercinlerde yaygın olarak görülen türleri iki tanedir. Hymenolepis Columbae ve Raillietina Cesticulus. ( Columbae ) Bu türler, bağırsakta bulunurlar. Güvercin iç parazitleri içinde şeritler diğer türlere göre daha seyrek görülmektedir.

C ) TREMATODA
Parazit kelebekler olarak adlandırılan bu sınıfa ait bir çok parazit türü bulunmaktadır. Yapı olarak şeritlere benzerler. Genel olarak ön taraflarında bir ağız bulunması ile şeritlerden ayrılırlar. Beslenmeleri ağız ve bağırsakla birlikte büyük oranda vücut yüzeyinden olur. Bazı türlerinde yumurtalar ilk gelişimlerini uterus içinde tamamlarlar. Diğer türlerde yumurtalar dışarı bırakıldıktan sonra bir ara konağa oradan da son konağa geçerler. Ara konak olarak, solucanlar, salyangozlar, böcekler kullanılır. Larvalar son konakta ergin hale gelişecekleri organa yerleşirler. Bu organlar genellikle bağırsaklar, karaciğer, idrar kesesi olabilir. Su kuşlarında ve tavuklarda bulunan bir türü kuşların yumurta kanalına yerleşerek bozuk yumurta bırakılmasına neden olur.

5 ) YASSI SOLUCANLAR ( FLATWORMS )
Bir Trematoda türü olan Echinostoma Revolutum, güvercinde körbağırsakta bulunur. 1 – 2 cm boy ve 2 mm eninde bir parazittir. Güvercinlerin yanı sıra kazlarda, kekliklerde ve tavuklarda da bulunur. Yumurtaları için insanlar, salyangozlar ve kurbağalar, ara ev sahipliği yaparlar. Son konakçıları olan güvercinlerde bağırsak iltihabına neden olurlar. Kuşlarımızda ishal, güçsüzlük. kilo kaybı gibi belirtiler verirler. Yumurtaları güvercinlerimizin dışkılarında mikroskobik inceleme sonucu tespit edilebilirler.

İÇ PARAZİTLERE KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER
Güvercinlerde karşılaşılan iç parazitler yukarda incelediğimiz gibi birbirinden farklı yapılarda da olsa, parazitleri önlemek için alınabilecek önlemler hepsi için aynıdır. Çünkü hemen hepsinin bulaşma ve gelişim şekilleri birbirlerinin benzeridir. Alınabilecek önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz.

1 ) Salmanın düzenli temizliği ve dezenfektesi ile sağlıklı yaşam koşullarına sahip hale getirilmesi.
2 ) Salmanın yeterli büyüklükte olması ve kuş başına düşen alanın uygun olması.
3 ) Salma içi havalandırmanın uygun olması. Birikmiş kuş dışkılarından yayılan amonyak gazının kuşlarımız tarafından solunması çeşitli solunum yolu hastalıklarına ve iç parazitlerin yeniden vücuda alınmasına neden olabilmektedir.
4 ) Kuşların yerde yemlenmemesi, içine kuş dışkısı bulaşmayacak şekilde özel yemlik ve sulukların kullanılması.
4 ) Yemlik ve sulukların başka kuşların ve canlıların kullanımına açık olmaması.
5 ) Salmanın sinek, böcek ve diğer haşere ve canlıların içine giremeyeceği şekilde tel kafesle yalıtılmış olması.
6 ) Düzenli dış parazit kontrollerinin ve ilaçlamasının yapılması.
7 ) Kuşlarımıza verdiğimiz yemlerin taze ve temiz olmasına özen gösterilmesi, mümkünse güvenilirliği test edilmiş yem dükkanlarından sürekli alış veriş yapılması.
8 ) Yemlerimizin içerlerine başka canlıların giremeyeceği şekilde ağzı kapalı kaplarda saklanması.

KULLANILABİLECEK İLAÇLAR VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Yukarda sıraladığımız konulara dikkat etmek kuşlarımıza iç parazitlerin bulaşmasını büyük oranda azaltacaktır. Ancak gene de kuşlarımıza iç parazitlerin bulaşma durumunda ilk yapmamız gereken şey, kuşlarımızın hangi tür paraziti taşıdıklarını tespit etmektir. Bunu tespit edebilmenin en sağlıklı yolu hasta kuşumuzun dışkısının bir veteriner laboratuvarına götürülerek tahlil ettirilmesidir. Böylece parazitin türü kesin olarak belirlenebilir ve ona uygun ilaçlar kullanılarak tedaviye başlanabilir.
Kan analizi, aşılar ve diğer laboratuvar incelemelerini Ankara’da, Dışkapı’da bulunan Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nde yaptırabilirsiniz. Fakülte kendi bünyesinde klinik ve laboratuvar hizmetlerini belli bir ücret karşılığında yapmaktadır. Fakülte telefonu ; 0.312 3170315, ücretlerle ilgili bilgi için, www.ankara.edu.tr/veterinary web adresine bakabilirsiniz.
Ankara’da aynı işlemler için başvurabileceğiniz diğer bir adreste, Etlik Veteriner Merkez Kontrol Ve Araştırma Enstütüsü’dür. Etlik semtinde bulunan bu merkezin, kanatlı teşhis laboratuvarında istediğiniz tetkikler belli bir ücret tarifesi üzerinden yapılmaktadır. Buranın telefonu; 0.312 3260090 ücretlerle ilgili daha fazla bilgi için, www.etlikvet.gov.tr web adresine bakabilirsiniz.

Çoğu kuşçu ise bu tür tahlillerle uğraşmaktansa, farklı birkaç ilacı arka arkaya kuşlar üzerinde deneyerek sonuç almaya uğraşmaktadır. Bu durum kuşlarımıza gereksiz ilaç yüklemesi yapmanın yanı sıra zaman kaybına ve hastalığın daha da ilerlemesi ve diğer kuşlarımıza da bulaşmasına neden olabilmektedir. Güvercinlerde karşılaşılan iç parazitlerin türlerine göre farklı ilaçlar kullanmak gerekmektedir.
Piperazin, Levamisol, Oxybendazole, İvermectin, Fenbandazole, Albendazole, Mebendazole, Moxideksin, Niclosamid etken maddeli ilaçlar iç parazitlerle mücadelede kullanılmaktadır. Bu etken maddeler sadece parazitin kendisini öldürmekte ya da etkisiz hale getirerek vücuttan dışarı atılmasını sağlamaktadır. Ancak bu ilaçlar parazitin yumurtalarını öldürmezler. Bu nedenle kuşlarımızın yeniden mikrop kapmaları olasıdır. Bu ilaçların tümü parazit yumurtalarının yeniden parazite dönüşeceği kuluçka süresi sonunda tekrar kullanılarak parazit riski azaltılmaya çalışılır.

YUVARLAK SOLUCAN ( ROUNTWORMS ) İLAÇLARI
Piperazin, levamisol, İvermectin, Moxideksin ve Oxybendazol etken maddeli ilaçlar kullanılır. Piperazin kullanımı oldukça yaygındır. Bu etken maddenin başarısı % 75 civarındadır. Eğer olumlu sonuç alınamazsa diğer etken maddeleri içeren ilaçlar da denenebilir. Oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir. Ülkemizde bu etken maddeleri taşıyan ilaçların bazıları şunlardır.

SİPOPAR ŞURUP : Etken maddesi, Piperazin Hexahydrate’dır. 1 ml’de 100 mg etken madde bulunmaktadır. Beşeri ( insanlar için üretilmiş ) bir ilaçtır. Hayvanlar için kullanılacak doz veteriner hekim tarafından ayarlanarak kullanılmalıdır. Yuvarlak solucan türleri üzerinde etkilidir. Adeka ilaç firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 5 ml ilacı bir seferde içirmek şeklinde olmalıdır. Güvercinin gagası açılıp bir damlalık ya da şırınga pompası yardımı ile kuşun ağzından içeri verilebilir. Ya da içme sularına karıştırılarak verilebilir. Bu doz iki gün verilmeli, 8 gün sonra aynı doz tekrar edilmelidir. Ticari şekli 100 ml’lik şişelerdedir.

HELMİPAR ŞURUP : Yukarıdaki ilacın tamamen aynısıdır. Saba ilaç firmasının bir üretimidir.

CİTRALİN – L TOZ : Etken maddesi, Levamisol Hydrochlorid’dir. 1 gram ilaç 1769 gr etken madde bulunmaktadır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. Bayer ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir. Ticari şekli 25 gr’lık paketlerdedir.

LEVAPAR TOZ : Etken maddesi, Levamisol’dur. 15 gram’lık paket 2250 mg etken madde bulunmaktadır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. İ. Ethem ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir. Ticari şekli 15 gr’lık aleminyum poşet ve 150 gr’lık naylon torbalar halindedir.

IVOMEC : İğne ( enjektabl ) şeklindedir. İlaç bu şekli ile daha çok büyük ve küçükbaş hayvanların tüketimine uygundur. Etken maddesi, İvermectin’dir. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. Topkim ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.

BAYMEC : Bayer ilaç firmasının bir üretimidir. 20 ve 50 ml’lik ticari ambalajlar halinde satılmaktadır. Etken maddesi, İvermectin’dir. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. 1 ml ilaç 10 mg etken madde içerir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.
Aynı ilacın yurtdışında toz şeklinde olan tipleri vardır. Güvercinlerin içme sularına karıştırılarak kullanılmaktadır. Güvercin başına 0.1 mg ilaç 1 gün süre ile verilebilir. 10 gün sonra aynı doz tekrarlanır.

WORMMIX TOZ : Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. 100 gr’lık poşet toz şeklinde ambalajları vardır. Kuşların içme sularına 1 günlük doz olarak uygulanır. 12 gün sonra aynı doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Fiyatı 12.95 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir.

WORMİNG TABLET : Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. 50 tabletlik kutular halinde satılmaktadır. Kuş başına bir tablet yutturulmak suretiyle kullanılır. 12 gün sonra doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Fiyatı 13.95 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir.

CYDECTİN ŞURUP : Moxidectin etken maddeli bir ilaçtır. 20 ve 50 mg’lık ambalajlar halinde satılmaktadır. Fako ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir.

KILKURTLARI ( HAİRWORMS ) VE MİDE DUVARI KURTLARI
(STOMACH WALL WORMS ) İLAÇLARI :

Levamisol, ferbandazol ve moxideksin etken maddeli ilaçlar bu kurtlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca takviye olarak A vitamini önerilmektedir. Levamisol ve Moxidectin etken maddeli ilaçlardan yukarıda bahsettik. (Citralin-L, Levapar ve Cydectin) Ferbandozol etken maddeli ilaçlar ne yazık ki ülkemizde bulunmamaktadır. Bu etken maddeyi taşıyan güvercinler için üretilmiş ilaçlar yurt dışında bulunmaktadır.

PANACUR TABLET : Ferbandazol etken maddeli bir ilaçtır. İlaç kapsül şeklindedir. Panacur firmasının üretimi olan ilacı 2 aylıktan büyük olan bütün kuşlarımızda kullanabiliriz. Ticari şekli 50 kapsüllük ambalajlar şeklindedir. Yurtdışı satış fiyatı 14 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir.

ASCA-PİLLA : Yukarıdaki ilacın aynısıdır. Yurtdışında bulunabilir.

ŞERİT ( TAPEWORMS ) İLAÇLARI

Levamisol ve ferbandazol etken maddeli ilaçlar şeritlerin tedavisinde de kullanılmaktadır. Bu ilaçlar hakkında yukarıda bilgi verdik.

YASSI SOLUCAN ( FLATWORMS ) İLAÇLARI

Albendazol, Mebendazole ve Niclosamid etken maddeli ilaçlar kullanılmaktadır.

ALBEZOL- K TABLET : Bir tablet 113 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Abfar ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.

VETALBEN TABLET : Bir tablet 155 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Vetaş ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.

VERMAZOL : Her tablet 100 mg Mebendazole içermektedir. İnsanlar için üretilmiş bir ilaçtır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde ve özellikle de Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. 30 tabletlik ambalajlar halinde piyasada satılmaktadır. Güvercinlere kullanılırken doz ayarlaması yapılmalıdır. Yarım tablet 2 litre suya karıştırılarak 3 gün süre ile verilebilir. 15 gün sonra bir doz daha uygulanır. İ.E Ulugay firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur.

VERSİD : Yukarıdaki ilacın tamamen aynıdır. Mulda firması tarafından üretilmektedir. Eczanelerde bulunur.

ŞERİDİF : Niclosamid etken maddeli bir ilaçtır. Her tablet 1250 mg etken madde içerir. Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Suda zor eriyen bir tablet olduğu için ağızdan yutturulması daha uygundur. Güvercinler için dörtte bir ( ¼ ) tablet verilebilir. 15 gün sonra doz tekrarlanır. Ticari şekli 50 tabletlik ambalajlar halindedir. Dif ilaç firmasının bir üretimidir.

ŞERİVET : Yukarıdaki ilacın tamamen aynısıdır. İ. Ethem firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur.

YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR

1 ) Tıbbi Parazitoloji Prof.Dr. Kürşat Altıntaş
2 ) Tıbbi Parazitoloji Atlası Prof.Dr. Kürşat Altıntaş
3 ) Tıbbi Parazitoloji Atlası Gülendam Saygı
4 ) Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi sayı 5
5 ) Tıbbi Parazitoloji Dergisi sayı 18 ve 22
6 ) Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi sayı 44
7 ) Veteriner Hekim İlaç Rehberi 1997 - 1998 Dr. Can Demir
8 ) Vademecum 2002 Dr. Ecz. Rıza Ommaty
9 ) Yaşamın Temel Kuralları Prof. Dr Ali Demirsoy
10 ) Pigeon Dısease And The Vet David Palmer
11 ) Race Fit Davit Palmer

Araştıran ve derleyen: Yavuz İşçen Ankara / Ekim 2002

**07ozlem** · 05-11-2008, 20:56

ben guvercinleri seviyorum ama beslemiyorum

04-28-2008, 18:32	#2
Ebru Ç.a.t.L.a.K ' IM.. Üyelik Tarihi: Dec 2006 Bulunduğu Yer: AnKaRa Mesajlar: 10.443 Teşekkür Etme: 4775 5387 Mesajina 13496 Defa Tesekkur edildi Tecrübe Puanı: 55	Güvercinlerde Iç Parazitler GÜVERCİNLERDE İÇ PARAZİTLER Güvercinlerin vücutlarının içinde genel olarak iç parazitler olarak adlandırdığımız çeşitli canlılar yaşamaktadır. Bu canlıların çoğu gözle görünemeyecek boyutta, mikroskobik canlılardır. Bu canlılar kuşlarımızda ciddi hastalıklara ve ölümlere neden olabilmektedirler. Başta bağırsak hastalıkları ve ishal olmak üzere, bağırsak delinme ve tıkanmaları, bağırsak kanamaları, uçuş performansının düşmesi, kansızlık, aşırı zayıflama ve güç kaybı, gibi bir çok sorun iç parazitlerle ilgili olabilmektedir. Bu yazının amacı iç parazitleri tanıtmak, alınabilecek önlemler ve uygulamamız gereken tedavi yöntemleri hakkında bilgi vermektir. BAŞLICA GÜVERCİN İÇ PARAZİTLERİ Güvercinlerde görülen iç parazitler türlerine göre nematoda, cestoda ve terametoda olmak üzere 3 ana grupta toplanırlar. Her grup ise kendi içinde parazitin şekli veya parazitin bulunduğu vücut bölgesi esas alınarak ayrı gruplara bölünmüştür. Bu parazitlerden bazıları tamamen güvercinlerde görülürken bazıları güvercinlerle birlikte başka kuşlarda ve tavuklarda da görünmektedir. Güvercinlerde görülen iç parazitler, ağırlıklı olarak bezli mide, ( ön mide ) kaslı mide, ( taşlık ) ince bağırsak ve kör bağırsakta bulunmaktadır. A ) NEMATODA 1 ) ROUNDWORMS ( YUVARLAK SOLUCANLAR ) a ) Ascaridia Columbae b ) Ornithostrongylus Quardriradiatus 2 ) HAİRWORMS ( KIL KURTLARI ) c ) Capillaria Obsignata d ) Capillaria Coudinflata ( Columbae ) e ) Trichostrongylus tenius f ) Amidostomum anseris 3 ) STOMACH WALL WORMS ( MİDE DUVARI KURTLARI ) g ) Tetrameres Americana h ) Dispharynx Nasuta B ) CESTODA 4 ) TAPEWORMS ( ŞERİTLER ) ı ) Hymenolepis Columbae i ) Raillietina Cesticulus ( Columbae ) C ) TREMATODA 5 ) FLATWORMS ( YASSI SOLUCANLAR ) j ) Echinostoma revolutum A ) NEMATODALAR ( SOLUCANLAR, KURTLAR ) Nematodalar, iplik şeklinde uzun vücutlu, bazen de tulum şeklinde olabilen solucanlardan oluşan geniş bir ailenin ortak adıdır. Yüz binlerce türü bulunmaktadır. Sadece omurgalılarda parazit olarak yaşayan nematoda sayısının 80.000 kadar olduğu tahmin edilmektedir. Dünyanın her bölgesine yayılmışlardır. Nemli topraklarda, tatlı sularda, denizlerde yaşayan değişik bir çok bireye sahiptirler. Büyüklükleri oldukça değişken olan bu canlıların en küçükleri yarım milimetre kadar, en büyükleri ise 2 metreye kadar ulaşabilmektedir. Çok farklı ortamlarda yaşamalarına karşın vücut yapıları inanılmayacak kadar birbirine benzerdir. Nematodaların büyük bir bölümü parazit olarak yaşamlarını sürdürmektedir. Vücutlarında genel olarak bir çıkıntı bulunmaz. Vücutlarının ön uçları her zaman yuvarlak, arka uçları ise sivri ya da çatallıdır. Serbest yaşayanlarda ve parazit olanlarda yaygın olarak deri bezlerine rastlanır. Daha çok vücutlarının arka taraflarındaki üç bez yapışkan yapıları ile üzerinde bulundukları canlıya sıkıca yapışmalarını sağlar. Nematoda türlerinin hareketleri yılanların tipik hareketlerine benzer. Sırt ve karın tarafındaki boyuna kasların ardışık kasılmaları ile ilerlerler. Bir çoğu ayrı eşeylidir. Erkekler boylarının daha küçük olması ve arka uçlarının karın tarafına doğru kıvrılması ile dişilerden ayırt edilebilirler. Döllenme her zaman vücut içinde olur ve spermlerin aktarımı çiftleşme ile sağlanır. Çiftleşme esnasında eşeyler birbirine uzun süre bağlı kalırlar. Yumurtaları her zaman kalın kabuklu ve oval şekildedir. Kalın kabuklu oldukları için çok kötü koşullarda bile yaşama yeteneklerini yitirmezler. Olağan üstü denilebilecek kadar çok yumurta bırakırlar. Örneğin insanda da parazit olarak yaşayan bir türü günde 15.000 kadar yumurta bırakır. Yumurtaların gelişimi genellikle konakçının ( ana canlının ) vücudunun dışında olur. Yumurtaların bırakılma yerleri nemli ortamlar, sular, organik maddelerin ve besinlerin bozuluma uğradığı ortamlar olabilir. Yumurtalar ya besin şeklinde tüketilme yolu ile son konaklarına geçer ya da önce bir ara konağa girer burada belli bir gelişimden sonra son konağa giderler. Ara konak olarak çeşitli böcek ve sineklerin yanı sıra başka hayvanlar da rol oynarlar. Nematodaların parazit yaşayanlarının çoğu hayvan, az bir kısmı da bitki parazitidir. Parazit yaşayanların çok az bir kısmı kanla beslenir, diğerleri ise organik özsularla beslenirler. Bağırsak parazitliği, akciğer ve solunum yolları parazitliği, vücut boşluğu parazitliği, doku ve kan parazitliği gibi bir çok şekilleri vardır. 1 ) YUVARLAK SOLUCANLAR ( ROUNDWORMS ) Bu adla anılan bir çok parazit türü bulunmaktadır. Bu parazitler çeşitli canlılar üzerinde yaşamaktadırlar. Ascaridia Colombae adı ile bilinen bir tür sadece güvercinlerde yaygın olarak gözlenir. Ornithostrongylus quadriradiatus’da diğer kuşlar ve tavuklarla birlikte güvercinlerde de bulunur. Salmonella hastalığına benzer belirtiler verir. Daha çok genç kuşlarda ara sıra görülür. Her iki tür de güvercinlerin ince bağırsağında yaşarlar. Güvercinlerde bulunan türleri 2 – 3 cm uzunluğunda ve 1 mm kalınlığındadır. Ölü kuşların ince bağırsaklarında yapılacak bir incelemede gözle görülebilecek boyuttadır. Bu parazitin yumurtaları ( larva ) güvercinin dışkısında bulunur. Larvalar gözle görülemezler ancak mikroskopla saptanabilirler. Tedavi edilmediklerinde bağırsaklardaki yaşamlarını yıllarca sürdürebilirler. Kuşlarımızda bulunup bulunmadıklarını tespit etmek çok kolay değildir. Az sayıda bulunduklarında bazen hiç belirti vermeksizin varlıklarını sürdürürler. Çok sayıya ulaştıklarında sorunlar da başlar. Kuşlarımızın dışkılarında yapılacak mikroskobik inceleme ile kesin olarak tespit edilebilirler. BELİRTİLER VE ETKİLERİÖzellikle genç kuşları çok çabuk etkilerler. Üç aylıktan küçük yavrularda öldürücü olabilirler. Erişkin kuşlarımız ise daha dayanıklı gibi görünseler de çok sayıda parazit taşıma durumuna bağlı olarak tamamen güçten düşerler. Vücutlarının güçten düşmesine paralel olarak da diğer hastalıklar ortaya çıkma eğilimine girerler ve kuşlarımız başka hastalıklara daha kolay yakalanabilecek konuma gelirler. Hızla zayıflama ve belirgin kilo kaybı başlar. Kuşlarımızda belirgin bir stres hali kaşınma, tüy yolma gibi davranışlar gözlenebilir. Uçucu kuşlarımız aniden uçmayı bırakıp hemen konmaya başlarlar. Dişi kuşlarda yumurta üretimi azalır. Parazit sayısının fazla olması bazen bağırsakta tıkanmaya neden olabilir. Bağırsak iltihapları ve Bağırsak kanamaları görülebilir. Bu durum bağırsak delinmesine kadar gidebilir. Bütün bunlara bağlı olarak ishal durumu vardır. Zaman zaman kusmaya neden olurlar. Bu tür ağır durumlar kuşumuzun ölümü ile sonuçlanabilir. BULAŞMA ŞEKLİBu tür solucanların kuşlarımıza bulaşması, genellikle bu parazitin yumurtalarının ( larva ) bulunduğu suların ya da yiyeceklerin kuşlarımız tarafından tüketilmesi ile gerçekleşir. Larvalar, 2 –3 hafta içinde aktif hale gelirler. Örneğin kuşlarımızın yemine karışmış olan fare pisliği, parazit larvalarını taşıyıcı rol oynayabilir. Larvaların kuşlarımızın yemlerine karışması ve hasta kuşların dışkılarına bulaşan yemlerin yenmesi gibi durumlar sonucu bulaşma yaygınlaşır. Bazen de kuşlarımızda bulunan dış parazitler ( bit, pire, kene, atsineği, sivrisinek, karasinek ) solucanların larvalarını, kan emme sırasında ya da farklı şekillerde kuşlarımıza bulaştırabilirler. Örneğin bu canlıların kuşlarımızın içme sularının bulunduğu suluklara konması ile parazit larvaları suluklarımıza bulaşabilir. 2 ) KIL KURTLARI ( HAİRWORMS ) Güvercinlerde görülen kıl kurtlarından en yaygın olanı Capillaria Obsignata’dır. Aynı şekilde Capillaria Coudiflata’da sık görülür. Bu kurtlar güvercinin ince bağırsağında yaşarlar, çok küçük ve incedirler. Uzunlukları 25 mm kalınlıkları ise 0.8 mm kadardır. Bu parazitler ince bağırsak duvarının içine gömülerek yaşarlar. Bu nedenle ölü kuşların ince bağırsaklarında yapılacak bir incelemede gözle görünmeleri pek kolay olmaz. Özel yöntemler kullanılarak tespit edilebilirler. Hasta kuşların dışkılarının mikroskop ile incelenmesi sonucu larvaları belirlenebilir ve kesin olarak saptanabilirler. Kurtların larvasını taşıyan suların güvercinlerimizce tüketilmeleri sonucu bu parazitler kuşlarımıza bulaşabilir. Larvalar 8 – 9 gün içinde çevrede aktif hale gelirler. Aktif hale gelen larvalar güvercin tarafından alındıktan yaklaşık 15 gün sonra ince bağırsağa yerleşirler ve bağırsakta iltihaplanmaya neden olurlar. Bunun sonucu kuş yediklerini tam sindiremez ve zayıflama ile birlikte kuş ciddi şekilde güç kaybına uğrar. Bu aşamada ishal gözlenir. İshal, parazitin bağırsak duvarını delmesi nedeni ile ağır vakalarda kanlı olarak seyreder. Bağırsak iltihabı eğer tedavi edilmezse zamanla bağırsakta ağır tahribata neden olur. Kanamalar olabilir. Bu durum bağırsağın delinmesine kadar gidebilir. Bu tür vakalar ölümcül olabilir. Trichostrangylus Tenius ise, solunum yolları parazitleri ailesinden gelmekle birlikte güvercinlerde körbağırsakta bulunur. Buraya yerleşerek buradaki mükozanın iltihabına neden olur. Bulunduğu yer kalınlaşır. Eğer çok sayıda bulunurlarsa bağırsak delinmesine neden olarak ölümcül olabilirler. Güvercinlerimizde ciddi huzursuzluğa neden olurlar. Kuşlarımız süreli tedirgin davranışlar, kaşınma ve tüy yolma gibi hareketler yapabilir. Amidostomum anseris ise, kaslı mide ya da taşlık adı verilen midede bulunur. Böcekler ara konaktır. 3 ) MİDE DUVARI KURTLARI (STOMARCH WALL WORMS ) Tetrameres Americana, güvercinlerde ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur. Çekirgeler önemli bir ara konaktır. Dispharynx Nasuta, serçe ve tavukgillerle birlikte güvercinlerde de görülür. Kısa ve kalın bir yapıları vardır. Renkleri beyazdır. Helozonlu bir yapı gösterirler. ön mide ya da bezli mide adı verilen proventriculus’da bulunur. Domuz böcekleri önemli bir ara konaktır. Bu parazitler de bulundukları bölgelerde ciddi hasarlara neden olurlar. Kuşun aldığı besinleri iyi sindirememesine bağlı olarak zayıflamasına ve güç kaybetmesine neden olurlar. B ) CESTODA Vücut şekilleri yassı bir görünümde ve birbirine birleşmiş küçük halkalar şeklindedir. Tüm şerit türlerinin yaşam şekilleri, bağırsağın duvarına gömülmek şeklindedir. Şerit başını bağırsak duvarına gömerek burada yaşar. Baş kısmında bağırsağın duvarına gömülmesini sağlayan kanca ve vantuzları bulunur. Bu organlar özellikle son bağırsak gibi dışarı atılma riski büyük bölgelerde bulunan parazitlerde daha da gelişmiştir. Başın gerisinde halkalardan oluşan uzunca bir vücut parçası bulunur. Parazit sürekli yeni halka üreterek büyür bu arada eski halkalar da koparak vücuttan atılır. Bu parazitler besinlerini tamamen bağırsak içindeki vücut sıvısından alırlar. ÜREMELERİ VE BULAŞMA ŞEKİLLERİÜremeleri yuvarlak ve ovale yakın şekilleri olan küçük yumurtalar yolu ile olur. Bu yumurtalar ancak bir ara konak tarafından alınırlarsa gelişmelerine devam edebilirler. Ara konak olarak böcekler, hamam böcekleri, karıncalar, sinekler, özellikle kene ve pireler önemli rol oynarlar. Bu canlıların içinde gelişen yumurtalar daha sonra anüsten dışarı atılırlar. Bu aşamadan sonra larvalar besin maddelerine, sulara karışarak son konakçılarının midesine ve oradan da bağırsaklarına ulaşırlar. Larvaların yeni bir şerite dönüşmeleri yaklaşık 20 gün sürer. Örneğin güvercinlerde larvaların vücuda alınmaları yeme ve suya bulaşmaları ile olur. Dış parazitler ( bit, pire, kene, atsineği ) bu konuda taşıyıcı etki yaparlar. Ancak bulaşma daha çok parazit taşıyan kuşların dışkılarının yemlere bulaşması yolu ile olmaktadır. BELİRTİLERİ, ETKİLERİ VE TEŞHİSKuşlarımızda yeme karşı isteksizlik, anormal zayıflama, belirgin kilo kaybı, kayıtsızlık bir kenara çekilip düşünme hali, güçsüzlük, yavaş büyüme, sürekli tüy karıştırma ve tüy yolma ve ishal görülebilir. Ağır vakalarda bağırsak iltihapları olur. Genç kuşları çok çabuk ve fazlasıyla etkiler. Altı haftalıktan küçük yavrularda ölümcül olabilir. Yetişkin kuşlar daha dayanıklı gibi görünseler de başka bir çok hastalık ortaya çıkma eğilimine girer. Sorunlar büyür. Şerite ilişkin halkalar zaman zaman kuşun dışkısı ile dışarı atılırlar. Bu halkalar gözle görülebilecek boyuttadırlar. Dışkı içindeki büyüklükleri bir pirinç tanesi kadardır. Parazitten şüphelendiğiniz kuşlarda dışkıyı gözle kontrol edebilirsiniz. Bu tür halkaların varlığı, kuşumuzda şerit olduğunun belirtisidir. Ayrıca gene kuşumuzun dışkısı içinde şeritlere ait larvalar bulunabilir. Ancak bu larvaları ancak mikroskop ile gözleyebiliriz. Ölü kuşların bağırsaklarında yapılacak bir inceleme ile de tespit edilebilirler. 4 ) ŞERİTLER (TAPEWORMS ) Cestoda adı altında sınıflanan şeritlerin güvercinlerde yaygın olarak görülen türleri iki tanedir. Hymenolepis Columbae ve Raillietina Cesticulus. ( Columbae ) Bu türler, bağırsakta bulunurlar. Güvercin iç parazitleri içinde şeritler diğer türlere göre daha seyrek görülmektedir. C ) TREMATODA Parazit kelebekler olarak adlandırılan bu sınıfa ait bir çok parazit türü bulunmaktadır. Yapı olarak şeritlere benzerler. Genel olarak ön taraflarında bir ağız bulunması ile şeritlerden ayrılırlar. Beslenmeleri ağız ve bağırsakla birlikte büyük oranda vücut yüzeyinden olur. Bazı türlerinde yumurtalar ilk gelişimlerini uterus içinde tamamlarlar. Diğer türlerde yumurtalar dışarı bırakıldıktan sonra bir ara konağa oradan da son konağa geçerler. Ara konak olarak, solucanlar, salyangozlar, böcekler kullanılır. Larvalar son konakta ergin hale gelişecekleri organa yerleşirler. Bu organlar genellikle bağırsaklar, karaciğer, idrar kesesi olabilir. Su kuşlarında ve tavuklarda bulunan bir türü kuşların yumurta kanalına yerleşerek bozuk yumurta bırakılmasına neden olur. 5 ) YASSI SOLUCANLAR ( FLATWORMS ) Bir Trematoda türü olan Echinostoma Revolutum, güvercinde körbağırsakta bulunur. 1 – 2 cm boy ve 2 mm eninde bir parazittir. Güvercinlerin yanı sıra kazlarda, kekliklerde ve tavuklarda da bulunur. Yumurtaları için insanlar, salyangozlar ve kurbağalar, ara ev sahipliği yaparlar. Son konakçıları olan güvercinlerde bağırsak iltihabına neden olurlar. Kuşlarımızda ishal, güçsüzlük. kilo kaybı gibi belirtiler verirler. Yumurtaları güvercinlerimizin dışkılarında mikroskobik inceleme sonucu tespit edilebilirler. İÇ PARAZİTLERE KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER Güvercinlerde karşılaşılan iç parazitler yukarda incelediğimiz gibi birbirinden farklı yapılarda da olsa, parazitleri önlemek için alınabilecek önlemler hepsi için aynıdır. Çünkü hemen hepsinin bulaşma ve gelişim şekilleri birbirlerinin benzeridir. Alınabilecek önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz. 1 ) Salmanın düzenli temizliği ve dezenfektesi ile sağlıklı yaşam koşullarına sahip hale getirilmesi. 2 ) Salmanın yeterli büyüklükte olması ve kuş başına düşen alanın uygun olması. 3 ) Salma içi havalandırmanın uygun olması. Birikmiş kuş dışkılarından yayılan amonyak gazının kuşlarımız tarafından solunması çeşitli solunum yolu hastalıklarına ve iç parazitlerin yeniden vücuda alınmasına neden olabilmektedir. 4 ) Kuşların yerde yemlenmemesi, içine kuş dışkısı bulaşmayacak şekilde özel yemlik ve sulukların kullanılması. 4 ) Yemlik ve sulukların başka kuşların ve canlıların kullanımına açık olmaması. 5 ) Salmanın sinek, böcek ve diğer haşere ve canlıların içine giremeyeceği şekilde tel kafesle yalıtılmış olması. 6 ) Düzenli dış parazit kontrollerinin ve ilaçlamasının yapılması. 7 ) Kuşlarımıza verdiğimiz yemlerin taze ve temiz olmasına özen gösterilmesi, mümkünse güvenilirliği test edilmiş yem dükkanlarından sürekli alış veriş yapılması. 8 ) Yemlerimizin içerlerine başka canlıların giremeyeceği şekilde ağzı kapalı kaplarda saklanması. KULLANILABİLECEK İLAÇLAR VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ Yukarda sıraladığımız konulara dikkat etmek kuşlarımıza iç parazitlerin bulaşmasını büyük oranda azaltacaktır. Ancak gene de kuşlarımıza iç parazitlerin bulaşma durumunda ilk yapmamız gereken şey, kuşlarımızın hangi tür paraziti taşıdıklarını tespit etmektir. Bunu tespit edebilmenin en sağlıklı yolu hasta kuşumuzun dışkısının bir veteriner laboratuvarına götürülerek tahlil ettirilmesidir. Böylece parazitin türü kesin olarak belirlenebilir ve ona uygun ilaçlar kullanılarak tedaviye başlanabilir. Kan analizi, aşılar ve diğer laboratuvar incelemelerini Ankara’da, Dışkapı’da bulunan Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nde yaptırabilirsiniz. Fakülte kendi bünyesinde klinik ve laboratuvar hizmetlerini belli bir ücret karşılığında yapmaktadır. Fakülte telefonu ; 0.312 3170315, ücretlerle ilgili bilgi için, www.ankara.edu.tr/veterinary web adresine bakabilirsiniz. Ankara’da aynı işlemler için başvurabileceğiniz diğer bir adreste, Etlik Veteriner Merkez Kontrol Ve Araştırma Enstütüsü’dür. Etlik semtinde bulunan bu merkezin, kanatlı teşhis laboratuvarında istediğiniz tetkikler belli bir ücret tarifesi üzerinden yapılmaktadır. Buranın telefonu; 0.312 3260090 ücretlerle ilgili daha fazla bilgi için, www.etlikvet.gov.tr web adresine bakabilirsiniz. Çoğu kuşçu ise bu tür tahlillerle uğraşmaktansa, farklı birkaç ilacı arka arkaya kuşlar üzerinde deneyerek sonuç almaya uğraşmaktadır. Bu durum kuşlarımıza gereksiz ilaç yüklemesi yapmanın yanı sıra zaman kaybına ve hastalığın daha da ilerlemesi ve diğer kuşlarımıza da bulaşmasına neden olabilmektedir. Güvercinlerde karşılaşılan iç parazitlerin türlerine göre farklı ilaçlar kullanmak gerekmektedir. Piperazin, Levamisol, Oxybendazole, İvermectin, Fenbandazole, Albendazole, Mebendazole, Moxideksin, Niclosamid etken maddeli ilaçlar iç parazitlerle mücadelede kullanılmaktadır. Bu etken maddeler sadece parazitin kendisini öldürmekte ya da etkisiz hale getirerek vücuttan dışarı atılmasını sağlamaktadır. Ancak bu ilaçlar parazitin yumurtalarını öldürmezler. Bu nedenle kuşlarımızın yeniden mikrop kapmaları olasıdır. Bu ilaçların tümü parazit yumurtalarının yeniden parazite dönüşeceği kuluçka süresi sonunda tekrar kullanılarak parazit riski azaltılmaya çalışılır. YUVARLAK SOLUCAN ( ROUNTWORMS ) İLAÇLARI Piperazin, levamisol, İvermectin, Moxideksin ve Oxybendazol etken maddeli ilaçlar kullanılır. Piperazin kullanımı oldukça yaygındır. Bu etken maddenin başarısı % 75 civarındadır. Eğer olumlu sonuç alınamazsa diğer etken maddeleri içeren ilaçlar da denenebilir. Oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir. Ülkemizde bu etken maddeleri taşıyan ilaçların bazıları şunlardır. SİPOPAR ŞURUP : Etken maddesi, Piperazin Hexahydrate’dır. 1 ml’de 100 mg etken madde bulunmaktadır. Beşeri ( insanlar için üretilmiş ) bir ilaçtır. Hayvanlar için kullanılacak doz veteriner hekim tarafından ayarlanarak kullanılmalıdır. Yuvarlak solucan türleri üzerinde etkilidir. Adeka ilaç firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 5 ml ilacı bir seferde içirmek şeklinde olmalıdır. Güvercinin gagası açılıp bir damlalık ya da şırınga pompası yardımı ile kuşun ağzından içeri verilebilir. Ya da içme sularına karıştırılarak verilebilir. Bu doz iki gün verilmeli, 8 gün sonra aynı doz tekrar edilmelidir. Ticari şekli 100 ml’lik şişelerdedir. HELMİPAR ŞURUP : Yukarıdaki ilacın tamamen aynısıdır. Saba ilaç firmasının bir üretimidir. CİTRALİN – L TOZ : Etken maddesi, Levamisol Hydrochlorid’dir. 1 gram ilaç 1769 gr etken madde bulunmaktadır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. Bayer ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir. Ticari şekli 25 gr’lık paketlerdedir. LEVAPAR TOZ : Etken maddesi, Levamisol’dur. 15 gram’lık paket 2250 mg etken madde bulunmaktadır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. İ. Ethem ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Güvercinler için kullanılabilecek doz, güvercin başına 10 –20 mg kadardır. Kuşların günlük içme sularına karıştırılarak verilmelidir. Tek doz yeterli olabilmektedir. 15 gün sonra aynı doz tekrar edilebilir. Ticari şekli 15 gr’lık aleminyum poşet ve 150 gr’lık naylon torbalar halindedir. IVOMEC : İğne ( enjektabl ) şeklindedir. İlaç bu şekli ile daha çok büyük ve küçükbaş hayvanların tüketimine uygundur. Etken maddesi, İvermectin’dir. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. Topkim ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. BAYMEC : Bayer ilaç firmasının bir üretimidir. 20 ve 50 ml’lik ticari ambalajlar halinde satılmaktadır. Etken maddesi, İvermectin’dir. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. 1 ml ilaç 10 mg etken madde içerir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Aynı ilacın yurtdışında toz şeklinde olan tipleri vardır. Güvercinlerin içme sularına karıştırılarak kullanılmaktadır. Güvercin başına 0.1 mg ilaç 1 gün süre ile verilebilir. 10 gün sonra aynı doz tekrarlanır. WORMMIX TOZ : Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. 100 gr’lık poşet toz şeklinde ambalajları vardır. Kuşların içme sularına 1 günlük doz olarak uygulanır. 12 gün sonra aynı doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Fiyatı 12.95 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. WORMİNG TABLET : Yurt dışında bulunabilecek bir ilaçtır. Oxybendazol etken maddelidir. 50 tabletlik kutular halinde satılmaktadır. Kuş başına bir tablet yutturulmak suretiyle kullanılır. 12 gün sonra doz tekrarlanır. Dac firmasının bir üretimidir. Fiyatı 13.95 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. CYDECTİN ŞURUP : Moxidectin etken maddeli bir ilaçtır. 20 ve 50 mg’lık ambalajlar halinde satılmaktadır. Fako ilaç firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. KILKURTLARI ( HAİRWORMS ) VE MİDE DUVARI KURTLARI (STOMACH WALL WORMS ) İLAÇLARI : Levamisol, ferbandazol ve moxideksin etken maddeli ilaçlar bu kurtlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca takviye olarak A vitamini önerilmektedir. Levamisol ve Moxidectin etken maddeli ilaçlardan yukarıda bahsettik. (Citralin-L, Levapar ve Cydectin) Ferbandozol etken maddeli ilaçlar ne yazık ki ülkemizde bulunmamaktadır. Bu etken maddeyi taşıyan güvercinler için üretilmiş ilaçlar yurt dışında bulunmaktadır. PANACUR TABLET : Ferbandazol etken maddeli bir ilaçtır. İlaç kapsül şeklindedir. Panacur firmasının üretimi olan ilacı 2 aylıktan büyük olan bütün kuşlarımızda kullanabiliriz. Ticari şekli 50 kapsüllük ambalajlar şeklindedir. Yurtdışı satış fiyatı 14 Dolardır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde etkilidir. ASCA-PİLLA : Yukarıdaki ilacın aynısıdır. Yurtdışında bulunabilir. ŞERİT ( TAPEWORMS ) İLAÇLARI Levamisol ve ferbandazol etken maddeli ilaçlar şeritlerin tedavisinde de kullanılmaktadır. Bu ilaçlar hakkında yukarıda bilgi verdik. YASSI SOLUCAN ( FLATWORMS ) İLAÇLARI Albendazol, Mebendazole ve Niclosamid etken maddeli ilaçlar kullanılmaktadır. ALBEZOL- K TABLET : Bir tablet 113 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Abfar ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. VETALBEN TABLET : Bir tablet 155 mg Albendazol içerir. Güvercinlere uygulanabilecek doz, kuş başına 4 mg’dır. Tabletler toz haline getirilerek kuşların içme sularına karıştırılarak verilebilir. Ticari şekli 10 tabletlik ambalajlar halindedir. Vetaş ilaç firmasının bir üretimidir. Diğer kurtlarla birlikte özellikle Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. VERMAZOL : Her tablet 100 mg Mebendazole içermektedir. İnsanlar için üretilmiş bir ilaçtır. Yuvarlak solucan türleri ( Rountworms ) ve Kıl kurtları ( Hairworms ) ve Mide duvarı kurtları (Stomarc waal worms ) üzerinde ve özellikle de Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. 30 tabletlik ambalajlar halinde piyasada satılmaktadır. Güvercinlere kullanılırken doz ayarlaması yapılmalıdır. Yarım tablet 2 litre suya karıştırılarak 3 gün süre ile verilebilir. 15 gün sonra bir doz daha uygulanır. İ.E Ulugay firmasının bir üretimidir. Eczanelerde bulunur. VERSİD : Yukarıdaki ilacın tamamen aynıdır. Mulda firması tarafından üretilmektedir. Eczanelerde bulunur. ŞERİDİF : Niclosamid etken maddeli bir ilaçtır. Her tablet 1250 mg etken madde içerir. Yassı solucanlar ( flatworms ) üzerinde etkilidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. Suda zor eriyen bir tablet olduğu için ağızdan yutturulması daha uygundur. Güvercinler için dörtte bir ( ¼ ) tablet verilebilir. 15 gün sonra doz tekrarlanır. Ticari şekli 50 tabletlik ambalajlar halindedir. Dif ilaç firmasının bir üretimidir. ŞERİVET : Yukarıdaki ilacın tamamen aynısıdır. İ. Ethem firmasının bir üretimidir. Veteriner ilacı satan eczanelerde ve veteriner ilaç depolarında bulunur. YARARLANILABİLECEK KAYNAKLAR 1 ) Tıbbi Parazitoloji Prof.Dr. Kürşat Altıntaş 2 ) Tıbbi Parazitoloji Atlası Prof.Dr. Kürşat Altıntaş 3 ) Tıbbi Parazitoloji Atlası Gülendam Saygı 4 ) Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi sayı 5 5 ) Tıbbi Parazitoloji Dergisi sayı 18 ve 22 6 ) Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi sayı 44 7 ) Veteriner Hekim İlaç Rehberi 1997 - 1998 Dr. Can Demir 8 ) Vademecum 2002 Dr. Ecz. Rıza Ommaty 9 ) Yaşamın Temel Kuralları Prof. Dr Ali Demirsoy 10 ) Pigeon Dısease And The Vet David Palmer 11 ) Race Fit Davit Palmer Araştıran ve derleyen: Yavuz İşçen Ankara / Ekim 2002 __________________ *Bir değil binmiş Aşk.. Gün değil ömürmüş Aşk* *Birak ellerimi Üç satir yazacagim Üç satirda sEn!...* Birak gözlerimi Dört yana bakacagim Dört yanda sEn!... Birak yüregimi Bin kere sevecegim Bin kerede sEn!.. *....* *"Anam aşk, babam aşk !...* Peygamberim aşk, Allahım aşk!... Bu aleme aşkı ve sevgiyi söylemeye geldim." ..Mevlana.. *Çatlaklar kutsaldır; ışığı içeri sızdırırlar...* %100 TÜRK

05-11-2008, 20:56	#3
07ozlem Süper Üye Üyelik Tarihi: Jan 2008 Mesajlar: 304 Teşekkür Etme: 724 183 Mesajina 350 Defa Tesekkur edildi Tecrübe Puanı: 9	Ce: Güvercinlerde Görülen iç ve Diş Parazitler ben guvercinleri seviyorum ama beslemiyorum __________________ sadece benimsin aşkım!

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir Sümü Göster Sayfayı E-Mail'le gönder
Modları Göster
Normal Mod Ağaç Modununa Geç Otomatik Konu Moduna Geç