kurtreis

Mescid-i Aksa altında yapılan kazılar



Başbakanlık tarafından tayin edilen heyetin, hazırladığı rapor, Mescid-i Aksa'nın nasıl bir tehlikede olduğunu ortaya koydu. İşte o rapor...


Başbakanlık tarafından tayin edilen teknik heyetin, Haziran 2007'de biten 78 sayfadan oluşan ayrıntılı inceleme raporu Mescid-i Aksa'nın nasıl tehlikede olduğunu açıkça gösteriyor.

Rapor, Mescid-i Aksa'ya nasıl planlı bir suikast yapıldığının resmî ve açık bir belgesi niteliğinde.

Sekiz kişilik Türk heyeti üyelerinin, yaklaşık dört ayda hazırladığı rapor beş bölümden oluşuyor ve Kudüs'ün tarihçesi, kazı çalışmalarının fotografları, taraflarla yapılan görüşmeler ve birtakım tespit ve tavsiyeleri içermekte.

Raporda Mescid-i Aksa'nın Müslümanlar için önemine şöyle dikkat çekiliyor: "Hz. Musa'nın kıblesi, Hz. Ermiya'nın vahiy aldığı yer, Hz. Yahya'nın şehid edildiği yer burasıdır. Hz. Zekeriya ve Hz. Meryem'in de ibadete çekildikleri odaların burada olduklarına inanılır. Hz. Muhammed, İsrâ mucizesi ile, Mekke'den buraya gelmiş; Miraç'tan önce geçmiş 124 bin Peygambere burada imam olmuş, Miraç yolculuğu Muallak Taşı veya Sahratullah denilen bu noktadan başlamıştır. Mescid-i Aksa, Hicret'in ikinci yılına kadar Kâbe'den önce Müslümanların ilk kıblesidir."

Güncel durum ise raporda özetle şu şekilde ifade edilmiş: 1970'lerin başlarında Mağrib Mahallesi tahrip edilmiş, 15 Şubat 1994 tarihinden itibaren, 13 yıldan beri, Müslümanların Mağrib Kapısı'ndan geçişi yasaklanmıştır. Bu kapı ve yürüyüş yolunun kontrolü tamamen İsrail polisindedir.
Şubat 2004'te Mağribliler Kapısı'na çıkan rampanın kuzey yamacındaki duvarın, 6-7 metrelik kısmı yıkılmıştır. 2005'te tehlikeli olduğu gerekçesiyle belediye tarafından bu rampa yayalara kapatılmıştır. 6 Şubat 2007'de Mağribliler Kapısı'nda hafriyat çalışmaları başlatılmıştır.

UNESCO 27 Şubat-2 Mart tarihinde bölgede incelemelerde bulunmuş ve 12 Mart 2007 tarihinde Mescid-i Aksa'da yapılan kazı çalışmalarının derhal durdurulması gerektiğini bildirmiştir.

Mağribi Kapısı'nda yoğunlaşan kazıların belirlenmiş bir planı ve nihaî noktası belli değildir. İsrail'in bu kazılarla ulaşmak istediği noktanın Mescid-i Aksa'yı adım adım kullanılamaz hâle getirmek, Kudüs'ü, Mescid-i Aksa ve civarını Yahudileştirmek ve sonuçta Süleyman Mabedi diye inandıkları yapıyı ortaya çıkarmak olduğu anlaşılmaktadır.
İsrail'in her ne kadar "çalışmalarımız herkese açıktır" türü kamuoyunu yanıltıcı beyanları bulunsa da, işbirliğine yanaşmaması ve tüm tarafların haklarının olduğu bu mukaddes mekâna müdahale edilirken, ortak bir komisyon kurulmasına taraftar olmaması ve ısrarla çalışmalarına devam etmesi konu hakkındaki şüpheleri artırıyor. Nitekim, Türk Heyeti'nin raporunda da bu noktaya işaret edilmekte.

RAPORDAN BAZI BÖLÜMLER:

Unesco Heyeb'ne sunulan Mağribi Girişi ve rampanın iki mimari taslağı, bunlardan artık vazgeçildi söylenerek heyete sunulmamışür. İsrail otoriteleri kazıdan sonra ne olacağı hususunda net bir beyânda bulunamamışlar, buna belediyenin karar vereceğini ifade etmişlerdir.
Arkeolojik kazının müdahale şekil ile sınırlarını belirleyen net bir çalışma planı bulunmadığından, taraflann müşterek bir eylem planı üzerinde mutabakata vararak, bu konuda belirlenecek yöntem ve uygulama şekline, bir ^n önce karar vermeleri gereklidir.

Unesco Teknik Heyetinin Raporunda IV.41. de açıkça ılade edildiği gibi, Emevi, Eyyubi, Memluk ve Osmanlı dönemlerine ait muhtelif izler taşıyan, Mağnbi Rampası'ndakı arkeolojik kan derhal durdurulmalar. Belli bir karar, plan ve neticesindeki proje çerçevesinde, önce mevcut tarihi miras kabul edilebilecek tasımlara zarar vermeden son dönemin muhdesieri ayıklanıp, koruma, sağlamlaştırma ve onanm yoluna gidilmeli, mevcut durumda konsolidasyon ve konservasyon yapılarak rampa restore edilmeli, kullanıma açlmalardır.
Buradaki kemer-tonoz sistemi ile tarihi ve arkeolojik yapılanmanın, üstü agk bir şekilde bir kış daha geçirmesi doğru olmayacaktın Yeni ihdas edilecek Mağnbİ Yolu'nun ve bölgenin tanzimi İçin; israil, Ürdün ve Filistinli mimarlann da dahil olabileceği uluslararası bir pro)e yanşması açılabilir. Harem-i Şerif üzerinde garantörlük hakkıyla denetleyici rolü bulunan Ürdün Devletime işbirliğine gidilebilir.

Uluslararası uzmanlardan oluşan bir gözlem heyetinin öncülüğünde, İsrail ve Filistinli uzmanlarla birlikte uygulama yapılabilir ve bu hususta, Unesco, teomos, İslam Konferansı Örgutu ve Kudüs Komitesi gibi kuruluşlardan yardım istenebilir,

Bu birliktelik, tarihi anlaşmazlığa son verecek, karşılıklı işbirliği ve uzlaşmaya giden yolda önemli bir köşe taşı olacaktır. Bu hususta gösterilecek uzlaşma ve bansın, müreffeh iki yurttu topluma kapı açacağı açıktır.
• Mağribi Yolu meselesi, dini ve kültürel açıdan farklı topluluktan ilgilendirdiğinden, İlgili bütün taraflann görüşü elde edilerek, planlama ve uygulamayla ilgili herhangi bir karar alınmadan önce müşterek müzakereler ve konsültasyonlar yaparak, diyalog ve İletişimin sağlanması buyuk ehemmiyet arzetmektedir.
Dünya Bülteni